MŁAWA 2010

Materiał został przygotowany przez Zespół Zadaniowy powołany Zarządzeniem
nr 29/2009 Burmistrza Miasta Mławy z dnia 11 marca 2009 roku do opracowania Lokalnego Programu Rewitalizacji dla Miasta Mławy, w skład którego weszli pracownicy Urzędu Miasta w Mławie oraz jednostek organizacyjnych Miasta: Anna Sokołowska, Monika Walter,
Dariusz Nieznański, Wioletta Błaszkiewicz, Elżbieta Maciejska, Magdalena Grzywacz,
Monika Szypulska, Dorota Herdon, Krzysztof Zakrzewski, Grzegorz Ludwiczak,
Marcin Ronkiewicz.

Zespół pracował pod nadzorem Janiny Budzichowskiej - Zastępcy Burmistrza Miasta Mława

Współpraca:

Anna Miałka-Kruszewska, Przemysław Więckiewicz, Monika Szeszko-Zaborowska,
Monika Brzeszkiewicz - Urząd Miasta w Mławie

Konsultacje: Dagmara Mliczyńska –Hajda

Redakcja: Monika Szeszko-Zaborowska

WPROWADZENIE

W Strategii Rozwoju Mławy do roku 2015 (dokument nadrzędny stanowiący podstawę lokalnej polityki rozwoju, względem innych dokumentów planistycznych
i dotyczących rozwoju miasta) rewitalizację określa się, jako „złożony, długofalowy proces przemian przestrzennych, społecznych i ekonomicznych w zdegradowanych częściach miast, przyczyniający się do poprawy, jakości życia mieszkańców, przywrócenia ładu przestrzennego, a także do ożywienia gospodarczego i odbudowy więzi społecznych”.

Lokalny Program Rewitalizacji to „wieloletni program przyjęty i koordynowany przez jednostkę samorządu terytorialnego, mający na celu rewitalizację określonego obszaru zdegradowanego lub obszarów zdegradowanych realizowany zgodnie z określonym harmonogramem czasowym i finansowany z określonych źródeł”.

Miasta tworzące programy rewitalizacji mogą się ubiegać o pomoc finansową
z funduszy strukturalnych Unii Europejskiej. Oprócz tego mogą korzystać z programów oferowanych przez krajowe i unijne instytucje wspierające działania dotyczące rewitalizacji
i rozwoju miast.

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Mławy spełnia wymagania formalne stawiane opracowaniom programowym, których projekty składowe będą zgłaszane do konkursów
o dotacje z funduszy Unii Europejskiej. Współdziałanie sfery publicznej, (którą reprezentują m.in. władze miasta, powiatu, regionu i kraju) i sfery prywatnej (np. osoby fizyczne, przedsiębiorstwa prywatne, organizacje społeczne) warunkuje powodzenie działań w ramach rewitalizacji. Już na samym początku powstawania LPR do współpracy i konsultacji zaproszeni zostali ważni partnerzy dialogu publicznego, przedstawiciele: Starostwa Powiatowego w Mławie, Powiatowego Urzędu Pracy, Urzędu Skarbowego w Mławie, Powiatowej Komendy Policji w Mławie, spółdzielni mieszkaniowych i TBS oraz lokalnych stowarzyszeń, związków i duchowieństwa.

Misją Lokalnego Programu Rewitalizacji (LPR) jest koordynacja wybranych projektów Miasta Mława na terenach objętych rewitalizacją oraz wsparcie działań ukierunkowanych na przywracanie do życia i zrównoważony rozwój obszarów, które utraciły dotychczasowe funkcje społeczne i gospodarcze. Głównym celem LPR jest odnowa
i ożywienie wybranych, obecnie znajdujących się w sytuacji kryzysowej, obszarów miasta. Cel główny powinien zostać osiągnięty dzięki realizacji czterech celów szczegółowych, którymi są:

I. Ożywienie społeczno-gospodarcze poprzez podniesienie, jakości przestrzeni publicznej, zgodnie z zasadami ładu przestrzennego i estetyki oraz promowanie przedsiębiorczości.

II. Rozwój turystyki i kultury oparty na zasobach dziedzictwa kulturowego.

III. Zwiększenie bezpieczeństwa mieszkańców oraz poprawa możliwości komunikacyjnych.

IV. Integracja mieszkańców, zapobieganie i przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu.

Lokalny Program Rewitalizacji jest programem dynamicznym i elastycznym,
w związku z czym będzie podlegał okresowym aktualizacjom. Prowadzony będzie również monitoring wdrażania Lokalnego Programu Rewitalizacji oraz ocena efektywności
i skuteczności realizacji planowanych działań.

Działania w ramach LPR realizować będą zespoły wdrożeniowe, które mają stanowić płaszczyznę współpracy specjalistów różnych dziedzin i generowania partnerskich projektów rewitalizacyjnych.

Opinie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie oraz Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego stanowi, iż „Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Mławy do 2015” nie jest dokumentem, dla którego wymagane jest przeprowadzenie strategicznej oceny oddziaływania na środowisko. Priorytety i zasady realizacyjne programu

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Mławy realizowany jest z zachowaniem następujących zasad:

zasada partnerstwa w planowaniu, realizacji, monitorowaniu i ocenie programu –
z czym wiąże się współpraca oraz przejrzyste dzielenie się zasobami publicznymi
z partnerami samorządowymi,

zasada równości dostępu do stosowanych narzędzi realizacji programu dla partnerów z różnych sektorów – publicznego, prywatnego, pozarządowego – zgodnie
z obowiązującymi przepisami prawa,

zasada współfinansowania jest niezbędnym mechanizmem realizowania projektów
w ramach programu i dotyczy zarówno środków pochodzących z wkładu społecznego, środków prywatnych, publicznych, funduszy celowych, jak i środków pozyskiwanych z Unii Europejskiej i innych funduszy zewnętrznych,

zasada równoważenia rozwoju obszaru rewitalizowanego – świadome ukształtowanie relacji pomiędzy wzrostem gospodarczym, dbałością o środowisko (nie tylko przyrodnicze, ale także sztuczne – wytworzone przez człowieka) oraz zdrowiem człowieka jest niezbędnym warunkiem realizacji LPR w Mławie,

zasada otwartości – poszukiwanie, inspirowanie, promowanie i włączanie
do programu zewnętrznych projektów przez potencjalnych partnerów programu,

zasada skuteczności – ewaluacja projektu opierać się będzie na ocenie faktycznych efektów i sukcesu w osiąganiu celów.

INFORMACJE O MIEŚCIE

Miasto Mława od wczesnego średniowiecza odgrywało rolę lokalnego ośrodka handlowo-rzemieślniczego. Było też centrum zbytu produktów rolnych, a przede wszystkim stanowiło ośrodek administracji terytorialnej i sądownictwa ziemskiego. Na historię miasta
i kierunki jego rozwoju miały istotny wpływ: sąsiedztwo Zakonu Krzyżackiego, dość liczne osadnictwo ludności żydowskiej, przenikanie form kulturowych ze wschodu i peryferyjne położenie miasta pod względem ważniejszych ośrodków administracji. Mława otrzymała prawa miejskie 13 lipca 1429 r. z rąk książąt mazowieckich – Siemowita V, Kazimierza II
i Władysława I.

Te okoliczności zadecydowały głównie o kształcie miasta w wymiarze urbanistyczno-architektonicznym i o charakterze zabudowy mieszczańskiej. Historyczne serce miasta stanowi rynek w kształcie zbliżonym do trapezu. Przypuszczalnie wytyczony przy lokacji, znalazł się na zachód od owalnicy (wcześniejszego, przedlokacyjnego placu targowego).
W ten sposób powstał niemal wyjątkowy w Polsce układ, w którym ratusz i kościół parafialny znalazły się na jednym placu. Pierwotnie wjazd na rynek odbywał się z czterech narożników w formie tzw. „gęsich szyj”. W pierzejach okalających plac rynkowy dominowały stosunkowo niskie obiekty z dużą ilością spichlerzy i składów. Zabudowa początkowo drewniana, ustępowała z czasem miejsca murowanej. Na uwagę zasługuje fakt planowania już od średniowiecza założenia urbanistycznego miasta ze stosunkowo dużym rozmachem. Przejrzystość rozwiązań urbanistycznych jest również cechą dzisiejszego miasta, pomimo często nieudolnej odbudowy z licznych zniszczeń wojennych oraz późniejszej lokacji założeń mieszkaniowych.

Rozmachowi, o którym mowa przejawiającym się w odbudowie miasta dokonywanej
po 1945 r., nie towarzyszyła niestety równa mu dbałość o estetykę poszczególnych budowli
i większych założeń. Szczególnie dotkliwie odczuwalne są zaniedbania w zakresie nawiązywania do historycznego charakteru miasta i zachowanych budowli.

Warunki ustrojowe i gospodarcze po 1945 r. spowodowały paradoksalnie, że miasto ulegało coraz to większej degradacji, pomimo dokonywania wielu inwestycji. Obecnie wiele bardzo cennych architektonicznie budynków, na skutek zaniedbań w zakresie konserwacji lub nienależytego bieżącego utrzymania, charakteryzuje znaczny stan zniszczenia.

Jak wspomniano, pierwotnie liczną zabudowę miasta stanowiła architektura drewniana. Materiały archiwalne ujawniają również przykłady bardzo dobrych rozwiązań estetycznych tej architektury, niekiedy unikatowej pod względem rozwiązań konstrukcyjnych i co najważniejsze, budownictwo, o którym mowa, cechuje czystość stylistyczna polskiego budownictwa drewnianego.

Pomimo znacznego oddalenia od dużych centrów administracyjnych i dużych ośrodków kultury, architektura Mławy nie nosi na sobie piętna architektury prowincjonalnej. W mieście zachowało się wiele cennych obiektów architektury murowanej, które powinny stanowić odniesienie dla nowo projektowanej architektury. Dotyczy to ubytków w pierzejach ulicznych, zwłaszcza w obrębie stref ochrony konserwatorskiej i w kontekście istniejącej zabudowy w odleglejszych od centrum pierzejach ulicznych. Powyższe pozwoli
a zachowanie historycznej formy miasta.

Centrum miasta to z założenia centrum administracji, handlu, kultury, rozrywki
i gastronomii. Centrum to wizytówka miasta. Warto odnieść się do przeszłości i zauważyć,
że najbogatsza warstwa każdego lokalnego mieszczaństwa lokowała swoje domy przy rynku głównym lub w jego bliskim sąsiedztwie. Obecnie stan centrum pod względem rozwiązań komunikacyjnych, architektury, wyposażenia w urządzenia obsługi mieszkańców, jakości nawierzchni chodników i jezdni, ilości placówek handlowo-gastronomicznych i hotelowych, obiektów małej architektury służącej wypoczynkowi informacji turystycznej i zwykłym życiowym potrzebom, a przede wszystkim wizerunek estetyczny całości jest niezadowalający. Stan techniczny elewacji budynków, poszyć dachowych opierzeń, przedproży wymaga licznych napraw i rekonstrukcji. Dlatego zachodzi pilna potrzeba podjęcia kompleksowych, integralnych działań w celu uporządkowania przestrzeni starego miasta, w szczególności Starego Rynku, jako centrum ogniskującego życie miasta w wielu płaszczyznach w pierwszej kolejności. Ma to również znaczenie psychologiczne, ponieważ dla mieszkańców miasta jakość otoczenia ma silny wpływ na samopoczucie oraz poczucie wartości ich życiowego lokum.

Zaniedbania i zaniechania powodowane warunkami ustrojowymi, a także doraźność rozwiązań społecznych uwarunkowana racjami ideologicznymi, a nie rzeczywistymi potrzebami lokalnego społeczeństwa, spowodowały ostatecznie przemieszanie różnych form architektonicznych sytuowanych bez uzasadnień natury urbanistycznej czy architektonicznej, bez kontekstu formalnego i kontekstu życiowych potrzeb. W ten sposób obok zabudowy XIX-wiecznej lub na jej miejscu pobudowano bloki wielkopłytowe i wolno stojące konstrukcje, bez związku stylistycznego z otoczeniem, naruszające rytm istniejącej zabudowy lub całych założeń urbanistycznych. Nie bez znaczenia jest fakt, że ten sposób traktowania miasta spowodował rozproszenie różnych funkcji, które spełnia miasto dla swoich mieszkańców, wcześniej łączonych w logiczne układy. Chodzi tu o usługi handlowe, rzemieślnicze, a także o łatwy dostęp do urzędów i instytucji o charakterze publicznym.

Bez względu na ocenę celowości takich rozwiązań, istotne znaczenie ma fakt,
że w Mławie nie uległ zasadniczemu zniszczeniu układ urbanistyczny miasta. Nienaruszony został układ placów i ulic w obrębie historycznego miasta, co jest dużą wartością, dającą
w dalszym ciągu możliwość przywrócenia miastu chociaż części jego pierwotnego charakteru, dokonując jego częściowej restauracji.

Istnieje także możliwość rozwiązania problemów komunikacyjnych bez ingerencji
w porządek architektoniczny w obrębie Starego Rynku. Wszystkie projekty programu rewitalizacji w zakresie budowlano-inwestycyjnym, ekonomicznym i społecznym, powinny zmierzać do tworzenia miasta przyjaznego ludziom, poprzez rozwiązania praktyczne
i użyteczne, zachowanie wartości historycznych, które są podłożem edukacji kulturowej
i naturalnych wartości przyrodniczych i krajobrazowych.

Ogólna charakterystyka miasta

Miasto Mława leży w północnej części województwa mazowieckiego. Jest stolicą powiatu mławskiego, który od północy graniczy z województwem warmińsko-mazurskim. Mława położona jest 126 km od Warszawy i jest jedyną gminą miejską spośród 10 gmin powiatu mławskiego. Miasto zajmuje powierzchnię prawie 35 km2, zamieszkuje je ok. 30 tys. ludności i stanowi centrum administracyjne, gospodarcze i kulturalne Ziemi Zawkrzeńskiej. Mława jest korzystnie usytuowana pod względem komunikacyjnym. Przez miasto przebiega droga krajowa nr 7, prowadząca z Gdańska przez Warszawę do granicy
ze Słowacją w Chyżnem. Droga ta jest częścią międzynarodowej drogi europejskiej E77, prowadzącej przez Słowację do Budapesztu – stolicy Węgier. Równie ważny jest główny, zelektryfikowany szlak kolejowy Warszawa–Gdańsk, będący częścią magistrali europejskiej E-65 Gdańsk–Wiedeń. Dzięki współfinansowaniu ze środków Unii Europejskiej obydwa wyżej wymienione szlaki komunikacyjne są aktualnie modernizowane.

Sfera zagospodarowania przestrzennego

Aspekt materialno-techniczny

Architektura historyczna

Do walorów historycznych miasta zalicza się przede wszystkim tzw. Pozycję Mławską – linię umocnień, składającą się z ponad 50 polskich bunkrów, powstałych przed II wojną światową, która odegrała znaczącą rolę w walce obronnej 1939 r.

Strefa ochrony konserwatorskiej obejmuje historyczne centrum Mławy z większością obiektów wpisanych do rejestru zabytków. Obszar ten wyznaczony jest przez ulice: Sienkiewicza, Kościuszki, Lelewela, Reymonta, Sądową, Żwirki, Wigury, Chrobrego, Stary Rynek, Padlewskiego, Narutowicza, następnie wzdłuż rzeki Seracz, dalej ulicą Nowowiejską, Browarną, 18 Stycznia, Warszawską, Stary Rynek, Spichrzową, Długą, Bagno, Wyspiańskiego.

Na szczególną uwagę zasługuje także kilka wartościowych obiektów zabytkowych:

Kościół parafialny p.w. Św. Trójcy, późnogotycki, z 1477 r., wielokrotnie przebudowywany, kilkakrotnie spalony i odbudowywany, ostatnia przebudowa z lat 1882–1886 nadała mu charakter neobarokowy.

Ratusz Miejski, który powstał w roku 1544, obiekt wielokrotnie palony
i odbudowywany; po dwukrotnych pożarach w latach 1692 i 1776, odbudowany pod koniec XVIII w. w stylu skromnego baroku.

Kościół p.w. Św. Wawrzyńca, późnobarokowy, położony na wzgórzu cmentarnym.

Hala Targowa z 1912 r. wybudowana według projektu architekta miejskiego Stefana Usakiewicza.

Spichlerz Obywatelski przy ul. Długiej, wybudowany w latach 60. XIX w., obecnie supermarket i dom handlowy.

Park Miejski, założony w 1897 r. jako ogród spacerowy, powstał z poszerzenia ogrodu przy cerkwi prawosławnej.

Kilka secesyjnych kamieniczek z początku XX w. w centrum miasta: przy Starym Rynku 6, Pl. 1 Maja 7, ul. Żeromskiego 4, ul. Żeromskiego 5, ul. Żwirki 11. Na uwagę zasługuje także dom mieszkalny z końca XVIII w. przy Starym Rynku 5, w którym mieściła się pierwsza w Mławie apteka założona w roku 1800. Jednym z ciekawszych architektonicznie budynków jest secesyjna kamienica przy Starym Rynku 6, którego elewacje zdobi asymetryczny wykusz połączony z balkonami, głowa kobiety
z rozpuszczonymi włosami i nietoperze tworzące niepowtarzalną całość.

Budynek z początku XX w. przy ul. Reymonta 1 (dawny urząd finansowy, w okresie powojennym siedziba Poczty Polskiej).

Budynek z przełomu XIX i XX w. w stylu neorenesansu włoskiego, ul. Reymonta 2.

Archiwum Państwowe m. st. Warszawy, oddział w Mławie (dawne więzienie),
ul. Narutowicza 3.

I Liceum Ogólnokształcące, ul. Wyspiańskiego 1.

Dom przy ul. Wyspiańskiego 5 (obecnie Gimnazjum „Wyspianum”).

Budynek Towarzystwa Śpiewaczego „Lutnia”, obecnie mieści się w nim Miejska Biblioteka Publiczna i Muzeum Ziemi Zawkrzeńskiej, ul. 3 Maja 5.

Spichlerz drewniany z końca XVIII w. przy ul. Warszawskiej 44 (tzw. „Lelewelówka”), obecnie zrekonstruowany – w znacznej mierze oryginalne elementy drewniane zastąpiono nowymi ze względu na ich fatalny stan techniczny.

Budynek dawnej szkoły (tzw. pensja Mrozowskiej) z pocz. XX w. przy
ul. Sienkiewicza 4; pierwotnie otoczony planowaną zielenią, służącą jako teren rekreacyjny dla uczniów; niestety obecnie okalający obiekt drzewostan uległ zniszczeniu.

Budynek z końca XIX w., eklektyczny z przewagą elementów neorenesansowych przy ul. Długiej 7 (dokumentuje historyczny układ przestrzenny ścisłego otoczenia centrum).

Dawna przychodnia kolejowa na Wólce przy ul. Rynkowej 3.

Układ ulic w centrum typowy dla miast średniowiecznych – tzw. układ czterech „gęsich szyj”.

Wąskotorowa Mławska Kolej Dojazdowa, której rodowód sięga czasów I wojny światowej, obecnie nie jest eksploatowana.

Ponadto na terenie Mławy znajdują się stare nekropolie – cmentarz parafialny przy
ul. 18 Stycznia oraz nieczynne cmentarze: żydowski i ewangelicki.

Struktura własnościowa

W większości nieruchomości gruntowe i budynkowe stanowią własność prywatną. Podejmowanie przez sektor publiczny niektórych inwestycji wymagać będzie pozyskania praw do gruntu poprzez nabycie, zamianę lub zawiązanie spółek partnerstwa publiczno-prywatnego (PPP).

Tab. 1. Struktura własnościowa gruntów w Mławie

1.	Własność Miasta Mławy	430 ha (w tym oddane w użytkowanie wieczyste: 96 ha)
2.	Własność Skarbu Państwa	837 ha (w tym oddane w użytkowanie wieczyste: 114 ha)
3.	Własność Powiatu Mławskiego	35 ha
4.	Własność osób fizycznych	2064 ha
5.	Własność innych osób prawnych (spółdzielni, kościołów i związków wyznaniowych, województw)	36 ha
6.	Pozostałe grunty	86 ha
Łącznie	3488 ha

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Urzędu Miasta w Mławie.

Infrastruktura techniczna

Komunikacja

Jednym z atutów miasta jest dobry układ komunikacyjny i dobre połączenia
z najważniejszymi ośrodkami w kraju. Mława jest ważnym węzłem komunikacyjnym zarówno drogowym, jak i kolejowym. W mieście działa dworzec autobusowy PKS zlokalizowany
w centrum miasta. Przez Mławę przebiegają następujące drogi:

• droga krajowa nr 7, łącząca południe Polski z Pomorzem,

• drogi wojewódzkie: nr 544 Brodnica-Działdowo-Mława-Przasnysz, nr 563 Rypin-Żuromin-Mława, nr 615 Mława-Ciechanów,

• drogi powiatowe: nr 351 Szreńsk-Mława, nr 303 Turza-Krępa-Lewiczyn-Mława,
nr 312 Mława-Windyki-Wieczfnia, nr 320 Mława-Dębsk-Dzierzgowo, nr 352 Turza-Łomia-Mława.

Długość dróg przebiegających przez Mławę wynosi:

• drogi krajowe: 6 km,

• drogi wojewódzkie : 9,3 km,

• drogi powiatowe: 14 km,

• drogi miejskie (gminne): 97,26 km, w tym o nawierzchni bitumicznej 66,6 km, betonowej 0,10 km, z kostki brukowej 3,98 km, tłuczniowej 1,1 km, gruntowe 25,48 km.

Stan dróg w mieście jest oceniany jako dobry. Co roku remontowane są istniejące nawierzchnie oraz budowane są nowe drogi, co jednak nie zaspokaja potrzeb mieszkańców. Równocześnie zauważa się potrzebę dalszych remontów chodników i budowę nowych, głównie poza centrum i na obrzeżach miasta.

W mieście obecnie funkcjonuje 4,5 km ścieżek rowerowych. Pomimo tego, że co roku wraz z budową nowych i przebudową istniejących dróg, wydzielane są ścieżki rowerowe,
to jednak nadal nie jest to sieć wystarczająca.

W celu rozwiązania problemu ruchu samochodowego w centrum Mławy, we wrześniu 2009 r. wydzielono Strefę Płatnego Parkowania na około 250 miejsc parkingowych dla pojazdów samochodowych i ustawiono 12 parkometrów. Ponadto wydzielane są dodatkowe alternatywne bezpłatne miejsca postojowe.

W celu wyprowadzenia z centrum miasta ruchu samochodów ciężarowych i nadmiernego ruchu samochodów osobowych, w toku prac przy projekcie „Studium uwarunkowań
i kierunków zagospodarowania przestrzennego m. Mławy” powstał pomysł na zmianę przebiegu drogi wojewódzkiej nr 544 i poprowadzenie jej po zachodniej stronie linii kolejowej jako tzw. „zachodniej obwodnicy Mławy”. Doprecyzowanie przebiegu obwodnicy zachodniej nastąpiło w wyniku opracowania na zlecenie Burmistrza Miasta Mławy „Uszczegółowionego studium zachodniej obwodnicy Mławy oraz przejazdów przez linię kolejową”. Opracowanie zostało zakończone we wrześniu 2006 r. i pozytywnie zaopiniowane przez Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego. Dnia 29.12.2008 r. Miasto Mława i Województwo Mazowieckie zawarło porozumienie w sprawie wspólnej realizacji zadania pod nazwą „Budowa zachodniej obwodnicy Mławy w latach 2008–2014”. Zgodnie
z tym porozumieniem, Burmistrz Miasta Mławy zlecił opracowanie „Koncepcji programowej dla budowy zachodniej obwodnicy Mławy” w celu uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i zgody na realizację przedsięwzięcia. Termin wykonania opracowania: 31.05.2011 r.

Przez miasto przebiega główny, zelektryfikowany szlak kolejowy Warszawa – Gdańsk, będący częścią magistrali europejskiej E-65 Gdańsk – Wiedeń. Dworzec kolejowy zlokalizowany jest w północno-zachodniej części miasta (Wólka). Planowana jest przebudowa układu torowego oraz infrastruktury technicznej stacji Mława oraz przystanku osobowego Miasto Mława w ramach modernizacji linii kolejowej E-65 na odcinku Warszawa – Gdynia. Podstawowym celem i efektem projektu jest znaczące skrócenie czasu przejazdu, podniesienie standardu podróży, zwiększenie konkurencyjności przewoźnika kolejowego na rynku krajowym i międzynarodowym
a także zapewnienie interoperacyjności z krajowym i europejskim systemem transportowym. Efektem przebudowy będzie dostosowanie parametrów technicznych linii kolejowej
do zwiększonych prędkości pociągów osobowych ( maksymalnie do 200 km/h dla składów
z wychylnym pudłem i do 160 km/h dla pociągów klasycznych) oraz do 120 km/h dla pociągów towarowych. Poza przebudową linii kolejowej oraz stacji Mława i przystanku osobowego Mława Miasto, przewiduje się likwidację obecnych przejazdów strzeżonych i budowę trzech wiaduktów kołowych jako skrzyżowań bezkolizyjnych. Jednocześnie z modernizacją linii kolejowej przewiduje się budowę nowoczesnego kompleksu usługowo – handlowego połączonego
ze zintegrowanym dworcem kolejowo – autobusowym. W 2010 roku Miasto Mława zakończyło wykup gruntów przeznaczonych pod tę inwestycję. Trwają poszukiwania inwestora zainteresowanego realizacją przedsięwzięcia. W dzielnicy Wólka znajduje
się terminal kontenerowy PKP Cargo o powierzchni niemal 2,5 ha, na którym można jednorazowo składować 1000 kontenerów.

Mława znajduje się w zasięgu usług większości operatorów telefonii komórkowej
i stacjonarnej, przez co istnieje także możliwość korzystania z przewodowego
i bezprzewodowego dostępu do Internetu. Na terenie miasta można skorzystać także
z bezprzewodowego podłączenia do Internetu: w okolicach Ratusza działa hotspot.

Gospodarka wodno-ściekowa

Zarządcą sieci wodociągowych i kanalizacyjnych jest Zakład Wodociągów, Kanalizacji i Oczyszczalnia Ścieków „WOD-KAN” Sp. z o.o. w Mławie.

Zaopatrzenie mieszkańców Mławy w wodę odbywa się za pomocą miejskiej sieci wodociągowej. Woda pozyskiwana jest ze złóż podziemnych. Na terenie Mławy działa 11 miejskich ujęć wody. Dziewięć ujęć dostarcza wodę do Stacji Uzdatniania Wody o wydajności 350 m3/godz, znajdującej się przy ul. Padlewskiego, a dwa ujęcia dostarczają wodę do Stacji Uzdatniania Wody o wydajności 120 m3/godz przy ul. Instalatorów. Ponadto ul. Piekiełko jest zaopatrywana w wodę kupowaną hurtowo od sąsiedniej gminy – Iłowo, w ilości około 20 m3/dobę.

Zasoby wód podziemnych pochodzą z formacji trzecio- i czwartorzędowych i są wystarczające do pokrycia bieżących potrzeb odbiorców wody w Mławie.

Długość sieci wodociągowej wynosi 94,9 km., a korzystają z niej prawie wszyscy mieszkańcy miasta (99,95%).

Obie Stacje Uzdatniania Wody w Mławie zostały w roku 2008 całkowicie zmodernizowane przy współfinansowaniu ze środków UE. Zainstalowano nowoczesne urządzenia, które pozwalają osiągnąć znakomite wyniki w zakresie parametrów przydatności wody do picia. Obie stacje są w pełni zautomatyzowane i wyposażone w systemy zdalnego monitorowania parametrów pracy.

Na terenie miasta istnieje system kanalizacji rozdzielczej oraz sieci ogólnospławnej. Długość sieci wynosi 54,5 km, w tym funkcjonuje 1 755 połączeń do budynków mieszkalnych. Z sieci kanalizacyjnej korzysta około 24 tys. mieszkańców (80%). Sieć kanalizacji sanitarnej obejmuje całe budownictwo wielorodzinne i budynki jednorodzinne
w centralnej części miasta. Istnieje potrzeba uporządkowania gospodarki wodno-ściekowej
na terenie miasta i rozbudowy sieci kanalizacji sanitarnej, głównie na obszarze za linią kolejową przebiegającą przez Mławę w kierunku zachodnim i w części północnej miasta.

Wody deszczowe na terenie miasta odprowadzane są głównie do rzeki Seracz i rowów melioracyjnych, a częściowo do sieci ogólnospławnej (około 9% powierzchni miasta) i dalej kierowane do miejskiej oczyszczalni ścieków.

Na terenie Mławy funkcjonuje komunalna oczyszczalnia ścieków o przepustowości hydraulicznej 8 000 m3/dobę, a jej zdolność oczyszczania jest zależna od dopływającego ładunku w ściekach surowych. Do oczyszczalni dopływają również ścieki przemysłowe
w ilości około 17% całości odprowadzanych ścieków do oczyszczalni. Z uwagi na rozwój budownictwa mieszkaniowego oraz rozbudowę sanitarnej sieci kanalizacji w dzielnicach,
w których obecnie nie ma kolektorów sanitarnych, przewiduje się, że w przyszłości zwiększy się w dopływ ścieków do oczyszczalni. Oczyszczone ścieki z miejskiej oczyszczalni
w Mławie odprowadzane są do rzeki Wkry przez jej dopływ Mławkę.

W roku 2009 zostały opracowane ideogramy sieci wodociągowej, kanalizacji sanitarnej i kanalizacji deszczowej na terenie miasta, które pozwalają na racjonalne programowanie nowych sieci oraz przebudowy, czy zwiększanie istniejących średnic. Każda nowopowstająca dokumentacja projektowo-kosztorysowa rozbudowy istniejących sieci WOD-KAN jest opracowana zgodnie z wytycznymi zawartymi w ideogramach.

Nowe wymagania prawne z zakresu ochrony środowiska, funkcjonujący tylko jeden ciąg technologiczny w oczyszczalni, brak nowoczesnej gospodarki osadowej, niedostateczne mechaniczne oczyszczanie ścieków surowych, brak wykorzystania produkcji biogazu
do celów energetycznych, wymuszają na lokalnym samorządzie decyzje, zmierzające
do przebudowy miejskiej oczyszczalni ścieków. Ponadto postępuje przemysłowy rozwój miasta i ścieki z zakładów po ich podczyszczeniu, czyli spełnieniu zapisów rozporządzenia
o możliwości zrzutu ścieków przemysłowych do kanalizacji sanitarnej, (które nie będą przekraczały parametrów wskazanych w stosownym rozporządzeniu), będą mogły być przyjmowane do oczyszczalni. W roku 2010 opracowano dokumentację techniczną dotyczącą modernizacji oczyszczalni ścieków z uwzględnieniem nowoczesnej technologii. Realizacja tej niezbędnej inwestycji będzie kapitałochłonna i możliwa przy współfinansowaniu
ze środków zewnętrznych.

System ciepłowniczy

Większość osób mieszkających w budynkach wielorodzinnych, szczególnie
w centrum miasta oraz na obszarze największych blokowisk, zaopatrywanych jest w ciepło przez Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Sp. z o.o.

Głównym źródłem ciepła w PEC Sp. z o.o. jest Centralna Ciepłownia, zlokalizowana niedaleko centrum miasta, przy ul. Powstańców Styczniowych 3. Wykorzystuje ona najtańszy obecnie rodzaj paliwa jakim jest miał węglowy. Zasila w ciepło około 70% budynków wielorodzinnych zlokalizowanych na Osiedlu Książąt Mazowieckich, 95% budynków
na osiedlu przy ul. Sienkiewicza oraz 50% budynków na w obrębie ulic: Długiej, Żeromskiego, 3 Maja, Starego Rynku, Grzebskiego, Szewskiej, Płockiej. Osiedla położone dalej od centrum Mławy są zaopatrywane w ciepło sieciowe również z zasobów PEC,
ale za pomocą systemów ciepłowniczych lokalnych kotłowni gazowo-olejowych. I tak 70% budynków wielorodzinnych Osiedla Młodych, 100% budynków wielorodzinnych pomiędzy ulicami Tuwima a Broniewskiego oraz 100% „starego” Osiedla Narutowicza wraz
z gmachem Urzędu Skarbowego jest ogrzewanych z niskoparametrowej, cztero-
lub dwuprzewodowej sieci lokalnych kotłowni gazowych PEC.

PEC ogrzewa również szereg obiektów użyteczności publicznej jak np. Szkoła Podstawowa nr 7, Państwowa Szkoła Muzyczna I i II stopnia, Miejski Dom Kultury, Gimnazjum nr 1, sklepy sieciowe.

Głównymi odbiorcami ciepła produkowanego przez PEC są: Spółdzielnia Mieszkaniowa „Zawkrze” – 76%, Towarzystwo Budownictwa Społecznego Sp. z o.o. – 14%, pozostali odbiorcy – 10%. Z zasobów PEC nie są ogrzewane budynki jednorodzinne, zlokalizowane na różnych terenach osiedlowych Mławy w liczbie ponad 3 tysięcy.

W 2010 roku zakończono wymianę 2 kotłów WML w Centralnej Ciepłowni na kotły
o większej mocy, z automatyką i zainstalowaniem ekonomizerów. W najbliższej przyszłości wdrażany będzie proces zastąpienia ciepłowniczych węzłów grupowych węzłami kompaktowymi oraz dalsza modernizacja sieci przesyłowych.

Stan infrastruktury przesyłowej ogólnie jest niezadowalający. Mimo realizowanych
w ciągu ostatnich kilku lat inwestycji w sieci przesyłowe i węzły cieplne, potrzeby inwestycyjne w tym zakresie są określane na kwotę około 10 mln zł. Sytuację w tym zakresie komplikuje dodatkowo różnorodność własności sieci przesyłowych, węzłów i urządzeń
w nich zamontowanych oraz gruntów, po których przebiegają poszczególne odcinki sieci ciepłowniczych. Właścicielami w tym przypadku są spółdzielnie mieszkaniowe, gmina Mława oraz PEC Sp. z o.o.

Zarząd Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej na bieżąco prowadzi modernizację systemu ciepłowniczego, szczególnie w obszarach, które znajdują się w niniejszym Lokalnym Programie Rewitalizacj. W planach jest budowa nowego rurociągu ciepłowniczego biegnącego ulicami: Mariacką, Słowackiego, Piłsudskiego, Kossaka, Broniewskiego, Tuwima oraz przez Osiedle Młodych. W celu ograniczenia niskiej emisji, szczególnie tlenków azotu, planowana jest
w porozumieniu ze Starostwem Powiatowym likwidacja małych kotłowni gazowych w budynkach szkół ponadgimnazjalnych i innych obiektach, których właścicielem jest Starostwo.
W przypadku dużej liczby chętnych do korzystania z ciepła sieciowego, istnieje koncepcja rozbudowy Centralnej Ciepłowni i wyposażenia jej w energetyczny blok gazowy z wysokosprawną kogeneracją.

W pozostałych zasobach mieszkaniowych miasta, głównie w indywidualnych budynkach jednorodzinnych, korzysta się z ogrzewania indywidualnego, spalając różne dostępne paliwa jak węgiel, drewno, gaz, olej opałowy oraz w niewielkiej części energię elektryczną.

Na terenie Mławy stwierdzono przekroczenia poziomów dopuszczalnych pyłu zawieszonego PM10. W celu ograniczenia emisji zanieczyszczeń, Sejmik Województwa Mazowieckiego podjął Uchwałę nr 171/09 z dnia 12 października 2009 roku w sprawie określenia programu ochrony powietrza dla strefy Powiat Mławski (Mazow.09.182.5127, Warszawa, 16 listopada 2009 r.). W uchwale wskazano zakres działań naprawczych niezbędnych do przywrócenia poziomów dopuszczalnych zanieczyszczeń oraz terminy realizacji, koszty i źródła finansowania zadań oraz określono Miasto Mławę i właścicieli budynków jako jednostkę realizującą działania.

Gazownictwo

Na terenie miasta za zaopatrzenie w gaz jest odpowiedzialna Mazowiecka Spółka Gazownictwa. System miejski składa się z:

• sieci rozdzielczych niskiego ciśnienia o długości 31,07 km,

• sieci rozdzielczych średniego ciśnienia o długości 40,66 km.

Ilość przyłączy do budynków wynosi: 1503 niskiego ciśnienia oraz 1742 średniego ciśnienia.

Przepustowość zlokalizowanych na terenie miasta stacji redukcyjno-pomiarowych drugiego stopnia (SRP-II0) oraz sieci gazowych średniego i niskiego ciśnienia zapewnia pokrycie zapotrzebowania na gaz ziemny aktualnie podłączonym do systemu gazowego odbiorcom. Rozbudowa systemu sieci gazowych powinna zabezpieczyć potrzeby wynikające z rozwoju miasta.

Energetyka

Miasto jest zaopatrywane w energię elektryczną z dwóch zasilania stacji 110/15 kV (GPZ). Sieć energetyczna w mieście pracuje na napięciach nn 0,4 kV i 15 kV, która obsługuje 11 793 odbiorców indywidualnych i zbiorowych. Zainstalowanych jest 6 039 (97,74 km) przyłączy napowietrznych oraz 168 (4,2 km) przyłączy kablowych.

Istnieją rezerwy mocy na stacjach GPZ, lecz aby ją rozprowadzić, wymagana jest rozbudowa infrastruktury elektroenergetycznej. Część sieci napowietrznych abonenckich należy przebudować na sieć kablową. Sieć oświetlenia ulicznego znajdująca się na terenie Mławy jest w przeważającej części wykonana jako wspólna sieć abonencko-oświetleniowa. Istniejące oświetlenie uliczne wymaga modernizacji na energooszczędne.

Gospodarka odpadami

Ewidencja umów zawartych na odbieranie odpadów komunalnych prowadzona jest przez Zakład Usług Komunalnych USKOM Sp. z o.o. w Mławie, a następnie przekazywana
do Urzędu Miasta. USKOM prowadzi zbiórkę odpadów komunalnych zmieszanych na terenie miasta Mławy. Podstawowym systemem zbierania odpadów komunalnych na terenie miasta jest zbiórka odpadów niesegregowanych. Do gromadzenia odpadów wykorzystywane są różnego typu pojemniki o różnej pojemności dostosowane do rodzaju i charakteru zabudowy. Pojemniki
są własnością firm świadczących usługi odbioru odpadów i są wydzierżawiane użytkownikom lub stanowią własność właścicieli nieruchomości.

Selektywną zbiórkę odpadów w Mławie rozpoczęto we wrześniu 2003 roku. Obecnie zbierane są następujące frakcje odpadów: szkło, tworzywa sztuczne, papier, odpady wielkogabarytowe, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, baterie. Na terenie miasta wyznaczono 54 miejsca, w których rozstawiono pojemniki do selektywnej zbiórki odpadów
na tworzywa sztuczne, papier oraz szkło. Pojemniki te po zapełnieniu opróżniane są przez firmę „Zielone Miasto”.

Oprócz systemu segregacji „u źródła” Zakład Usług Komunalnych USKOM Sp. z o.o., po zebraniu z terenu Mławy zmieszanych odpadów komunalnych, prowadzi odzysk
w obiektach zlokalizowanych przy składowisku w Uniszkach Cegielni k. Mławy (gmina Wieczfnia Kościelna).

Składowisko odpadów w ostatnich latach zostało całkowicie zmodernizowane i jest jednym z najnowocześniejszych w Polsce. Posiada pozwolenie zintegrowane na prowadzenie instalacji do składowania odpadów z wyłączeniem odpadów obojętnych, o zdolności przyjmowania ponad 10 ton odpadów na dobę. Na składowisku prowadzona jest segregacja odpadów z zastosowaniem stacji do segregacji, w celu odzysku surowców i produkcji paliw alternatywnych (RDF). Na kwaterach zamontowane są studnie odgazowujące z instalacją
do spalania biogazu typu STB. Aktualnie instalacja zbierania, przesyłania i spalania gazu składowiskowego z odzyskiem energii elektrycznej i cieplnej (mała elektrownia gazowa) eksploatowana jest przez firmę zewnętrzną.

Mieszkalnictwo

Rynek mieszkaniowy w Mławie obejmuje mieszkania typu własnościowego, spółdzielczego, społecznego i komunalnego. Stosunkowo duża liczba mieszkańców zamieszkuje
w prywatnych domach jednorodzinnych. W Mławie działają 4 spółdzielnie mieszkaniowe:

Spółdzielnia Mieszkaniowa Lokatorsko-Własnościowa „ZAWKRZE”,

Spółdzielnia Mieszkaniowa „ZACISZE 1995”.

Spółdzielnia Mieszkaniowa „DOM”,

Spółdzielnia Mieszkaniowa „STANDARD”,

Zarządcą mieszkaniowego zasobu gminy i Wspólnot Mieszkaniowych, w których gmina ma swoje lokale komunalne jest Towarzystwo Budownictwa Społecznego Sp. z o.o. Podstawowym przedmiotem działania tej spółki jest budowanie budynków mieszkalnych i ich eksploatacja na zasadach najmu. Mławski TBS zarządza i administruje nieruchomościami zabudowanymi komunalnymi, budynkami mieszkalnymi i znajdującymi się w nich lokalami użytkowymi. Lokale komunalne stanowią w mieście ok. 10% całego zasobu mieszkaniowego.

Z roku na rok coraz więcej osób staje się właścicielami mieszkań – wykupując
je od spółdzielni lub bezpośrednio od deweloperów. Ponad 50% mławskich mieszkań stanowi własność prywatną i wskaźnik ten z roku na rok rośnie. Stąd na terenie Miasta tworzy
się coraz więcej wspólnot mieszkaniowych, w których prowadzony jest zarząd właścicielski. Nadzór sprawowany jest przez właścicieli lokali, którzy decydują o zakresie utrzymania
i remontowania nieruchomości. Stan techniczny nieruchomości wspólnot mieszkaniowych jest bardzo zróżnicowany, gdyż 5% stanowią budynku przedwojenne, 40% to budynki powojenne z piecowym ogrzewaniem, a 55% budynki o standardzie współczesnym. Wynika
z tego, że we wspólnotach „starzejące się” zasoby mieszkaniowe wymagające stałego przeprowadzania remontów stanowią znaczny odsetek

W Mławie istnieją także nieruchomości mieszkaniowe należące do zakładów pracy, głównie PKP oraz budynki komercyjne wybudowane przez deweloperów takich jak: DAN-BUD Sp. z o.o.,, KAMBUD INWESTYCJE sp.k., Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe „TRANSMIK”, „C.E.S.C. BUD” Iwona Sobiecka, Jan Sobiecki, Elżbieta Cechowska, Zdzisław Cechowski s.c.

Tab. 2. Wybrane dane obrazujące sytuację w mieszkaniowym zasobie komunalnym

Liczba wyroków eksmisyjnych:	Budynki komunalne drewniane:	Budynki komunalne rozebrane:	Budynki komunalne wykwaterowane z najemców:
Rok 2008	29 (Piłsudskiego, Lelewela, Słowackiego, Kościuszki, Rynkowa, Warszawska, Browarna, Ordona, Reymonta, Napoleońska) dominuje ul. Warszawska	26 (Płocka: 2, Warszawska: 2, 18-Stycznia: 3, Studzieniec: 1, Padlewskiego: 4, Narutowicza: 2, Pl. 1 Maja: 3, Graniczna: 1, Wójtostwo: 1, Wymyślin: 1, Browarna: 1, Smolarnia: 1, Sienkiewicza: 2, Piłsudskiego: 1)	4 („Torfa” Załęskiego: 1, Płocka: 2 Warszawska: 1)	4 („Torfa” Załęskiego: 1, Płocka: 2 Warszawska: 1)
Rok 2009	17 (Piłsudskiego, Lelewela, Słowackiego, Warszawska, Ordona, Napoleońska) dominuje ul. Słowackiego	23 (Warszawska: 2, 18 Stycznia: 3, Studzieniec; 1, Padlewskiego: 4, Narutowicza: 2, Pl. 1 Maja: 3, Graniczna: 1, Wójtostwo: 1, Wymyślin: 1, Browarna: 1, Smolarnia: 1, Sienkiewicza: 2, Piłsudskiego: 1)	5 (Warszawska: 1, 18 Stycznia: 3, Studzieniec: 1)	17 (Padlewskiego: 1, 18 Stycznia: 8, Warszawska: 2, Graniczna: 1, Dworcowa: 1, Pl. 1 Maja: 2, Studzieniec: 1, Narutowicza: 10)

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Urzędu Miasta w Mławie.

Budynki oczekujące na sprzedaż lub rozbiórkę: 7 (Narutowicza: 1, Pl. 1 Maja: 3, Graniczna: 1, Dworcowa: 1, Warszawska: 1).

Zamieszkiwane budynki komunalne (drewniane) przez najemców: 11 (Warszawska: 1, Padlewskiego: 3, Narutowicza: 1, Wymyślin: 1, Browarna: 1, Smolarnia: 1, Sienkiewicza: 2, Piłsudskiego: 1).

Lokale z centralnym ogrzewaniem: 238 (Osiedle Narutowicza, Osiedle Młodych, Szewska 1, Słowackiego 3A, Napoleońska 25A).

Lokale z piecowym ogrzewaniem: 649 (Słowackiego, Padlewskiego, Chrobrego, Warszawska, Stary Rynek, Graniczna, Ordona).

Mieszkania ze wspólną łazienką: 20 (Słowackiego, Ordona).

Mieszkania z wc na zewnątrz:

na korytarzu w obrębie budynku: 61 (Ordona),

poza budynkiem: 65 (Willowa, Warszawska, Padlewskiego).

Mieszkania bez odpływu kanalizacyjnego: 30 (Willowa, Warszawska, Padlewskiego).

Mieszkania bez bieżącej wody:

brak w mieszkaniu: 23 (Willowa, Warszawska),

brak w budynku: 16 (Willowa).

W dniu 26 marca 2009 r. Zarządzeniem nr 33/2009 Burmistrza Miasta Mławy została powołana Komisja do przeglądu niezamieszkałych lokali mieszkalnych w zasobie komunalnym miasta, która w wyniku swoich działań odzyskała 13 lokali (Słowackiego: 2, Willowa: 5, Wójtostwo: 2, Padlewskiego: 1, Ordona: 1, Graniczna: 1, Napoleońska: 1). Lokale te były podnajmowane, bądź niezamieszkiwane przez głównych najemców.

W roku 1997 roku został wybudowany jeden blok socjalny dla 30 rodzin
i zaadaptowano 5 lokali użytkowych na lokale mieszkalne. Od tego czasu nie powiększano zasobu komunalnego aż do roku 2008, kiedy oddany do użytkowania blok komunalny dla 26 rodzin. W roku 2009 wybudowano i oddany do użytku został budynek socjalny dla 22 rodzin. Dodatkowo w 2010 roku gmina pozyskała 10 lokali mieszkalnych w zamian
za działki. Powyższe działania podjęto ze względu na bardzo duże zużycie budynków komunalnych (w wielu przypadkach 100% zużycia minęło kilka lat temu), dlatego też Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Mławie podczas okresowych przeglądów w 3 przypadkach nałożył na gminę obowiązek dotyczący wydania nakazu opuszczenia budynków przez najemców.

Przyrodnicze elementy środowiska

Mława położona jest na skraju tzw. Wyniesienia Mławskiego wchodzącego w skład Niziny Północnomazowieckiej. Fragment Wyniesienia Mławskiego położony w granicach miasta dzieli się na dwie części: południowa i centralna część miasta leży na wysoczyźnie polodowcowej, gdzie koncentruje się niemal cała zabudowa miejska, zaś część północna
w strefie czołowomorenowej.

Miasto jest odwadniane przez dwa niewielkie cieki: Seracz i Stary Rów – dopływy Mławki oraz kilka rowów melioracyjnych o drugorzędnym znaczeniu. Wody przypowierzchniowe na obszarze miasta są przeważnie silnie zanieczyszczone. Względnie mała objętość powierzchniowej warstwy wodonośnej i najczęściej słaby odpływ podziemny sprawiają, że może tu następować kumulowanie się zanieczyszczeń. Źródłem zanieczyszczeń są: użytkowane bądź nieużytkowane szamba, śmietniska i zanieczyszczenia powierzchniowe, a także działalność rolnicza. Zanieczyszczone wody gruntowe są drenowane przez cieki powierzchniowe – Seracz i Stary Rów. Zły stan czystości wód powierzchniowych na terenie Mławy jest spowodowany tym, że drenują one zanieczyszczone wody gruntowe poziomu przypowierzchniowego oraz przyjmują zanieczyszczenia spływające ze ściekami deszczowymi, a także sanitarnymi.

W obrębie miasta znajduje się fragment większego kompleksu leśnego tzw. Lasu Mławskiego, położonego na północ, północny-wschód i północny-zachód od Mławy należącego do Nadleśnictwa Dwukoły – Lasów Państwowych. Na ich terenie dominują zwarte drzewostany sosnowe lokalnie z domieszką brzozy, dębu szypułkowego oraz robinią akacjową i klonem jesionolistnym w strefie brzegowej. Większość z istniejących terenów leśnych objętych jest ochroną w ramach Zieluńsko-Rzęgnowskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu.

Elementy roślinności ruderalnej występują również na terenie ogródków działkowych oraz towarzyszą lokalnie zabudowie przemysłowej i składom. W centralnej części miasta występuje roślinność kultywowana (zieleń urządzona: kompozycje drzew i krzewów ozdobnych) w obrębie zieleńców miejskich, w otoczeniu zabudowy mieszkaniowej wysokiej, zabudowy niskiej typu miejskiego, obiektów usługowych oraz na terenie cmentarzy. Wiele
z ulic ścisłego centrum miasta obsadzonych jest drzewami.

Najcenniejszym elementem zieleni urządzonej na terenie Mławy jest Zabytkowy Park Miejski im. Dąbrowszczaków, położony w samym centrum miasta między ul. Sienkiewicza,
ul. Żeromskiego, ul. Wyspiańskiego i ul. Reymonta. Powierzchnia parku wynosi 3,6 ha,
a jego początki sięgają końca XIX w., kiedy to na bazie założonej pierwotnie alei powstał park krajobrazowy z osnową geometryczną, tworzoną przez aleję drzew. Park zachował się
w granicach sprzed II wojny światowej, zachowany został również dawny układ oparty o oś biegnącą przez środek parku. Na terenie parku znajduje się wartościowy drzewostan, który tworzy blisko 470 drzew i krzewów ozdobnych w blisko 120 gatunkach. Wiek rosnących
tu drzew jest znacznie zróżnicowany – najstarsze mają około 200 lat. Park objęty jest ochroną konserwatorską. W 2010 roku zakończono rewitalizację Parku.

Ponadto na terenie Mławy znajdują się 4 drzewa – pomniki przyrody. Mimo że ogólnie stan utrzymania zieleni na terenie miasta jest zadawalający, wiele z istniejących nasadzeń wymaga uporządkowania oraz uzupełnień. W pasach drogowych również należy wykonać nasadzenia zielone oraz sukcesywnie wydzielać i urządzać skwery zielone przy zabudowie mieszkaniowej. Pilnie wymaga odbudowy i rewitalizacji zieleń przy Placu 1 Maja (tzw. „Zielony Rynek”).

Fauna jest typowa dla środkowej Polski. Z dużych zwierząt w okolicach Mławy można spotkać sarnę, rzadziej jelenia. Ponadto w rejonie Mławy spotyka się wędrujące łosie. Poza tym w lasach wokół Mławy występuje większość gatunków zwierząt i ptaków typowych dla ekosystemów leśnych i leśno-polnych.

Identyfikacja problemów

Poważną uciążliwością w mieście jest to, że drogi wojewódzkie o nasilonym ruchu pojazdów ciężarowych i osobowych przebiegają przez centrum miasta. Ruch samochodów ciężarowych należy wyprowadzić poza miasto, budując obwodnice tak, aby ominąć miasto w ruchu tranzytowym oraz sytuując wloty, by umożliwić dojazd z obwodnicy do dzielnicy przemysłowej najkrótszą drogą. W Mławie istnieje jeszcze dużo dróg gruntowych, które należy utwardzić, łącznie z wykonaniem odwodnienia. Wiele istniejących kolektorów deszczowych wymaga przebudowy i zwiększenia przepustowości. Mimo to, iż wraz z budową i przebudową istniejących dróg, wytyczane są ścieżki rowerowe, to jednak nadal nie jest to sieć wystarczająca. Istnieje potrzeba remontów istniejących chodników jak i budowy nowych, głównie poza centrum i na obrzeżach miasta.

Gospodarka wodno-ściekowa na terenie miasta wymaga uporządkowania i rozbudowy. Należy wybudować sieć kanalizacji sanitarnej, głównie na obszarze za linią kolejową przebiegającą przez Mławę w kierunku zachodnim i w części północnej miasta. Istniejącą sieć ogólnospławną należy rozdzielić i wybudować oddzielne kolektory sanitarne i deszczowe. Przebudowy oczyszczalnia ścieków, głównie z uwagi na brak profesjonalnej gospodarki osadowej, niedostateczne mechaniczne oczyszczanie ścieków surowych, brak wykorzystania produkcji biogazu do celów energetycznych jak również przewidywanego w przyszłości zwiększenia ilości ścieków komunalnych.

W zakresie gospodarki ciepłowniczej należy wdrożyć proces zastąpienia ciepłowniczych węzłów grupowych węzłami kompaktowymi oraz dalszą modernizację sieci przesyłowych na terenach osiedli mieszkaniowych wielorodzinnych. Należy rozpocząć realizację programu ochrony powietrza (ograniczenie emisji zanieczyszczeń powietrza)
i podjąć działania naprawcze niezbędne do przywrócenia poziomów dopuszczalnych zanieczyszczeń w centrum Mławy w rejonach określonych Uchwałą Sejmiku Województwa Mazowieckiego, głównie poprzez wymianę starych i nieekologicznych źródeł cieplnych
na piece opalane paliwami ekologicznymi w budynkach jedno i wielorodzinnych.

System segregacji odpadami w mieście nie jest dostatecznie uporządkowany
i wymaga wypracowania bardziej efektywnych działań w tym kierunku. Konieczna jest także edukacja mieszkańców w zakresie np. segregacji śmieci, zachowania czystości na ulicach
i wokół miejsca zamieszkania, sprzątania po swoich psach w miejscach publicznych itp.

Mława posiada kilka ciekawych budynków zabytkowych, które są warte odrestaurowania ze względu na walory historyczne i estetyczne. Ich stan techniczny jest niezadowalający i wiele z nich jest poniżej standardu, z uwagi na średnią wielkość lokalu mieszkalnego, liczbę osób przypadających na jedno mieszkanie oraz stanu technicznego
i wyposażenia. Wiele bloków wybudowanych w dobie PRL wymaga remontów i poprawy estetyki.

Sfera gospodarcza

Rynek pracy

Z analizy danych zamieszczonych w „Raporcie końcowym z realizacji projektu badawczego Przedsiębiorczość w perspektywie zmian gospodarczych – Diagnoza dla Miasta Mława” wynika, iż w 2008 r. w Mławie pracowało 10,1 tys. osób (bez uwzględnienia podmiotów gospodarczych o liczbie pracujących do 9 osób, pracujących w gospodarstwach indywidualnych w rolnictwie oraz duchowieństwa, fundacji, stowarzyszeń i innych organizacji). Pracujący w Mławie stanowili 71,6% populacji osób posiadających pracę
w powiecie, z czego kobiety stanowiły 54% pracujących w Mławie.

Tab. 3. Pracujący* według faktycznego miejsca pracy i rodzaju działalności w latach 2004, 2006 i 2008

Wyszczególnienie	Ogółem
w tym kobiety
2004	2006	2008	2004	2006	2008
Województwo	1251886	1315888	1448416	627223	659022	732035
Powiat mławski	9354	15294	14152	4852	7837	7760
Mława	6713	11668	10134	3416	6022	5473

* bez podmiotów gospodarczych o liczbie pracujących do 9 osób oraz pracujących w gospodarstwach indywidualnych w rolnictwie; bez fundacji, stowarzyszeń, partii politycznych, związków zawodowych, organizacji społecznych, organizacji pracodawców, samorządu gospodarczego i zawodowego oraz duchownych.

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych GUS.

W powiecie mławskim pracujący w sektorze prywatnym stanowili 70%, podczas gdy średnio w województwie 64,2%.

Tab. 4. Pracujący* według sektorów własności w latach 2004, 2006 i 2008

Wyszczególnienie	Ogółem	Sektor publiczny	Sektor prywatny
2004	2006	2008	2004	2006	2008	2004	2006	2008
Województwo	1251886	1315888	1448416	508613	508782	518920	743273	807106	929496
Powiat mławski	9354	15294	14152	4128	4202	4242	5226	11092	9910
Mława	6713	11668	10134	2788	2877	2903	3925	8791	7231

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych GUS.

W Mławie według danych na koniec roku 2008 bez pracy pozostawało
1540 osób (w tym 51,3% kobiet). W porównaniu z rokiem 2004 liczba bezrobotnych spadła
o 56,2%, przy czym spadek ten w większym stopniu dotyczył kobiet.

Tab. 5. Bezrobotni zarejestrowani według płci w latach 2004, 2006 i 2008

Wyszczególnienie	Ogółem	Mężczyźni	Kobiety
2004	2006	2008	2004	2006	2008	2004	2006	2008
Województwo	352946	285612	178028	178479	137149	84378	174467	148463	93650
Powiat mławski	8434	4819	3313	4068	2205	1564	4366	2614	1749
Mława	3514	1920	1540	1514	844	750	2000	1076	790

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych GUS.

Rynek pracy w Mławie w 2008 r. najmniej korzystny był dla osób z wykształceniem gimnazjalnym i niższym oraz policealnym, średnim zawodowym i zasadniczym zawodowym. Osoby z wykształceniem zasadniczym zawodowym stanowiły 25,93% osób bezrobotnych,
z czego można wnioskować, iż profil kształcenia zawodowego nie jest dopasowany
do potrzeb lokalnego rynku pracy. Najmniej zarejestrowanych jako bezrobotni było wśród osób z wykształceniem wyższym (8,45%). Niepokojącym jest także fakt, iż duży odsetek bezrobotnych stanowią ludzie młodzi w przedziale wiekowym 18-34 lata (46,07%). Najmniej osób bezrobotnych jest wśród osób w wieku 60-64 lata, co może wynikać m.in.
z wcześniejszego przejścia na emeryturę ludzi w tym wieku. Jeśli chodzi o staż pracy,
to największy odsetek bezrobotnych występował w grupie osób ze stażem od 1 roku do 5 lat (28,14%). Osoby o stażu od 5 do 20 lat stanowią także dużą grupę wśród bezrobotnych
(32, 68%), co może sugerować, iż nawet doświadczenie zawodowe nie zwiększa szans
na zatrudnienie. Strukturę bezrobocia w Mławie przedstawia poniższa tabela.

Tab. 6. Struktura bezrobocia w Mławie w latach 2007–2008

Wyszczególnienie	2007 r.	2008 r.
Ogółem	Ogółem
Liczba zarejestrowanych bezrobotnych ogółem	1 634	1 539
Niepełnosprawni	63	140
Liczba bezrobotnych w przedziałach wiekowych:
18-24 lata	277	286
25-34 lata	447	423
35-44 lata	320	292
45-54 lata	419	377
55-59 lata	147	137
60-64 lata	24	24
Liczba bezrobotnych według wykształcenia:
Wyższe	119	130
Policealne i średnie zawodowe	493	410
Średnie ogólnokształcące	176	181
Zasadnicze zawodowe	426	399
Gimnazja i poniżej	419	419
Liczba bezrobotnych w zależności od stażu pracy:
Do 1 roku	165	182
1-5 lat	439	433
5-10 lat	296	242
10-20 lat	289	261
20-30 lat	201	162
30 lat i więcej	31	40
Bez stażu	212	219

Źródło: Urząd Miasta w Mławie na podstawie danych Powiatowego Urzędu Pracy w Mławie.

Ryc. 1. Stopa bezrobocia w Mławie w latach 2006-2009

Źródło: Opracowanie Urząd Miasta w Mławie na podstawie danych Powiatowego Urzędu Pracy w Mławie.

Sytuacja na rynku pracy kształtuje się pod wpływem relacji popytu na pracę (liczby ludności zainteresowanej i gotowej wykonywać pracę) i podaży pracy – określonej liczby miejsc pracy, którą oferuje gospodarka w danych warunkach społeczno-ekonomicznych.

Niedopasowanie ilościowe bądź strukturalne (jakościowe) popytu i podaży powoduje trudności na rynku pracy (bezrobocie lub niewykorzystane miejsca pracy).

Zestawienie ofert pracy na koniec roku oraz tych, które były zgłaszane w ciągu roku ukazuje, iż w Mławie w 2008 r. na około 11,3% złożonych przez pracodawców ofert nie zgłosili się zainteresowani do pracy na określonych stanowiskach (na koniec roku pozostało 100 ofert). Średnio w powiecie było to 2,7%, a w województwie 2,2%, czyli zauważyć można dość duże niedopasowanie wymagań pracodawców i kwalifikacji osób poszukujących pracy w Mławie. Przekwalifikowanie osób bezrobotnych mogłoby wpłynąć na zmniejszenie dysproporcji miedzy popytem a podażą na rynku pracy.

Lokalny rynek gospodarczy

Możliwości gospodarczego rozwoju Mławy tkwią przede wszystkim w jego dogodnym położeniu geograficznym i komunikacyjnym. Ponadto w granicach administracyjnych miasta znajduje się obszar krajobrazu chronionego, charakteryzujący się mało zmienionym środowiskiem o istotnych walorach przyrodniczych i krajobrazowych
o wysokiej atrakcyjności turystycznej. W obrębie miasta występują także duże obszary wolnych terenów inwestycyjnych, co daje perspektywę rozwoju. Większość nowych terenów pod inwestycje stanowi własność prywatną. Miejskie władze samorządowe podejmują aktywne działania w celu przyciągnięcia inwestorów, dążąc do polepszenia infrastruktury społecznej i technicznej oraz promując inwestycje pro-ekologiczne.

W rejestrze REGON na dzień 31.12.2008 r. było zarejestrowanych 2 959 podmiotów gospodarki narodowej działające w sektorze prywatnym. Analiza ich struktury według liczby pracujących wskazuje na dominację podmiotów mikro, tj. zatrudniających do 9 osób, które
w 2008 r. stanowiły ponad 94% ogółu jednostek funkcjonujących na terenie Mławy. Większość z nich zajmowała się handlem i naprawami, obsługą nieruchomości i firm oraz budownictwem. W ostatnich latach w Mławie działa także kilka firm deweloperskich, które wypełniły lukę na rynku mieszkaniowym

Podmioty małe, o liczbie zatrudnionych od 10 do 49 osób, stanowiły 3,9%, a główną domeną ich działalności była edukacja oraz handel i naprawy. Udział podmiotów średnich wynosił 1,1%, a dużych – 0,2%. Podmioty te zajmowały się przede wszystkim działalnością przemysłową i handlową. W skali europejskiej małe i średnie przedsiębiorstwa charakteryzują się większą efektywnością wykorzystania potencjału pracowników i w większym stopniu wpływaja na poprawę sytuacji na loklanym rynku pracy. Profil działalności jest również bardziej elastyczny w porównaniu do dużych przedsiębiorstw.

Jednym z podstawowych elementów, niezbędnym do zwiększania potencjału ekonomicznego jest tworzenie warunków dla rozwoju przedsiębiorczości m.in. przez wzrost konkurencyjności, w tym konkurencyjności opartej na innowacjach. O sile gospodarki i jej potencjale decyduje bowiem nie ilość, ale struktura efektywnie działających podmiotów gospodarczych.

W latach 2002–2008 w województwie mazowieckim nastąpił wzrost liczby funkcjonujących na tym terenie podmiotów gospodarki rynkowej o 17,2%. W powiecie mławskim odnotowano w tym czasie niewielki wzrost (1,5%) liczby działających podmiotów, a przyrost podmiotów na terenie Mławy wyniósł w tym okresie 7,2%. Aktywność gospodarcza Mławy jest znacznie niższa od średniej dla województwa (11,8).

Tab. 7. Zestawienie podmiotów gospodarczych prowadzących działalność w Mławie zarejestrowanych w 2008 r. według sekcji PKD

SEKCJA PKD	Liczba zarejestrowanych podmiotów	Udział w ogólnej liczbie zarejestrowanych podmiotów
A – Rolnictwo i łowiectwo	83	2,8%
B – Rybactwo	-	-
C – Górnictwo i kopalnictwo	2	0,1%
D – Przetwórstwo przemysłowe	259	8,8%
E – Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz i wodę	3	0,1%
F – Budownictwo	315	10,6%
G – Handel hurtowy, detaliczny, naprawy pojazdów	1140	38,5%
H – Hotele i restauracje	65	2,2%
I – Transport, gospodarka magazynowa, łączność	184	6,2%
J – Pośrednictwo finansowe	116	3,9%
K – Obsługa nieruchomości	370	12,5%
L – Administracja publiczna i obrona narodowa	14	0,5%
M – Edukacja	80	2,7%
N – Ochrona zdrowia i opieka społeczna	120	4,1%
O – Pozostała działalność usługowa i komunalna	208	7%
P – Gospodarstwa domowe zatrudniające pracowników	-	-
Q – Organizacje i zespoły eksterytorialne	-	-
RAZEM	2959	%

Źródło: Bank Danych Regionalnych Głównego Urzędu Statystycznego.

Z danych GUS wynika, że ubywa podmiotów gospodarczych zajmujących się działalnością przemysłową, turystyczną, handlową i transportową oraz pośrednictwem finansowym. Na przestrzeni ostatnich lat zwiększyła się ilość przedsiębiorstw działających
w branży obsługi nieruchomości. Liczba jednostek zarejestrowanych w roku 2008 (319)
do wyrejestrowanych (257) wskazuje, że więcej osób rozpoczyna działalność niż ją likwiduje, często wykreślane są podmioty, które swoją działalność zakończyły dużo wcześniej. Należy zauważyć, że pomimo obserwowanego w ostatnich latach wzrostu, skala rozwoju przedsiębiorczości w Mławie jest ciągle zbyt mała.

Duże przedsiębiorstwa są w Mławie reprezentowane głównie przez branżę przemysłową, a szczególnie elektroniczną: LG Electronics Mława Sp. z o.o., Zakład Opakowań i Produkcji Mechanicznej, Telecolor Sp. z o.o., a także przedsiębiorstwa wytwarzające podzespoły dla LG. Należą do nich m.in.: Dong-Yang Sp. z o.o., Ssang Geum
Sp. z o.o., Fine Altech Sp. z o.o. Ponadto funkcjonują w Mławie przedsiębiorstwa branży spożywczej (Wipasz SA, Zakład Mięsny Jerzy St. Czaplicki, XL Energy Marketing
Sp. z o.o.) oraz branży krawieckiej i obuwniczej (Przedsiębiorstwo Odzieżowe Produkcyjno-Handlowe „Poziomka”, „Eksbut” Zakład Produkcji Obuwia).

W części obszaru dzielnicy przemysłowej miasta ustanowiona jest Warmińsko-Mazurska Specjalna Strefa Ekonomiczna (Podstrefa Mława). Obejmuje ona obszar
o powierzchni 54,5 ha. Tereny te położone są w północnej części miasta, przy ul. LG Electronics, Instalatorów i Działdowskiej. Przedsiębiorcy działający na terenie W-MSSE mają prawo do korzystania z pomocy publicznej w postaci zwolnienia z podatku dochodowego z tytułu kosztów nowej inwestycji lub utworzenia nowych miejsc pracy.

Identyfikacja problemów

Największy pracodawca w Mławie – firma LG, zatrudnia wielu młodych ludzi - nie tylko mieszkańców Mławy, ale także osoby przyjezdne. Samo posiadanie ciekawej pracy nie zaspakaja jednak potrzeb tej grupy. Problemem jest brak urozmaiconej oferty spędzania wolnego czasu. Problemem jest również brak bazy noclegowej i gastronomicznej w kontekście turystyki biznesowej.

Warto podkreślić także, iż nie jest wykorzystany potencjał turystyczny miasta, który nie może się rozwinąć ze względu na brak odpowiedniej infrastruktury gastronomiczno-hotelowej oraz pozostałych usług turystycznych (np. informacja turystyczna, usługi przewodnickie itp.).

W Mławie nie działa żadne lobby przedsiębiorców, które byłoby realnym partnerem debaty publicznej dotyczącej przyszłości i rozwoju Miasta. Jak wynika z raportu końcowego z realizacji projektu „Przedsiębiorczość w perspektywie zmian gospodarczych – Diagnoza dla Miasta Mława” mławskie firmy kładą niewielki nacisk na podstawowe komponenty konkurencyjności, takie jak: wiedza, badania oraz innowacje produktowe, procesowe
i organizacyjne. Niski poziom innowacyjności przedsiębiorstw implikuje brak konkurencyjności na rynku szerszym niż mławski, o pozbawia ich często szans
na rozszerzenie działalności. Praktycznie nie istnieje współpraca mławskich przedsiębiorstw
z wyższymi uczelniami. Mławskie firmy nie korzystają ze środków Unii Europejskiej przeznaczonych na badania i rozwój. Istnienie klastrów, stowarzyszeń przedsiębiorców oferujących wsparcie doradcze i organizacyjne mogłoby stanowić pierwszy krok
do zaakceptowania konieczności zmian i nawiązywania szerszej współpracy z innymi podmiotami (samorządem, organizacjami pozarządowymi, szkołami i uczelniami wyższymi, instytucjami rynku pracy) w celu wzrostu konkurencyjności mławskich firm
i przeciwdziałaniu negatywnym zjawiskom na rynku pracy.

Sfera społeczna

Demografia

Procesy demograficzne mają bardzo istotny wpływ na gospodarkę i zjawiska społeczne zachodzące na danym terenie. Z punktu widzenia podaży zasobów pracy to właśnie sytuacja ludnościowa danego regionu, a dokładniej wielkość i struktura populacji ludności,
a zwłaszcza dynamika jej zmian, kreują sytuację na lokalnym rynku pracy.

Istotnym aspektem, który ma wpływ na zależność pomiędzy populacją a wzrostem gospodarczym, jest struktura wiekowa populacji, a właściwie starzenie się społeczeństwa. Struktura wiekowa jest bowiem czynnikiem mającym ogromny wpływ na rozwój ekonomiczny kraju, chociażby ze względu na to, że ludzie w różnym stadium wiekowym wykazują inne potrzeby i wykazują się zróżnicowanymi zachowaniami ekonomicznymi.

Tab. 8. Wybrane cechy demograficzne w Mławie w latach 2002, 2004, 2006 i 2008

WYSZCZEGÓLNIENIE	2002	2004	2006	2008
Ludność ogółem	29467	29623	29648	29480
Mężczyźni	14039	14162	14098	13907
Kobiety	15428	15461	15550	15573
Wskaźnik feminizacji	110	109	110	112
Gęstość zaludnienia na 1 km2	1210	834	852	847

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych GUS.

Według stanu na 31.12.2008 r. Mławę zamieszkiwało 29 480 osób, w tym 15 573 kobiety (53% ogółu mieszkańców) i 13 907 mężczyzn (47% ogółu mieszkańców). Ludność całego powiatu mławskiego w 2008 r. stanowiło 72 758 osób. Zatem Miasto Mławę zamieszkiwało 40,5% mieszkańców powiatu mławskiego., co stanowiło 0,6% ludności województwa mazowieckiego. W latach 2002-2008 populacja ludności na tym terenie nieznacznie wzrosła.

Miasto Mława należy do obszarów gęsto zaludnionych, średni wskaźnik zaludnienia
w 2008 r. wynosił 847 osób na km2 (w województwie – 146, powiecie – 62) i w porównaniu do 2002 r. zmalał o 30%. Powodem spadku wskaźnika zaludnienia było głównie włączenie w 2004 roku do granic administracyjnych Mławy dwóch sąsiednich wsi – Krajewo i Piekiełko.

Warto także zwrócić uwagę na relacje liczbowe pomiędzy zbiorowością mężczyzn
i kobiet, które warunkują procesy demograficzne, a także odgrywają ważną rolę w rozwoju społeczno-gospodarczym regionu. Miernikiem opisującym relację liczby mężczyzn do liczby kobiet jest wskaźnik feminizacji. W strukturze ludności Mławy przeważają kobiety, których udział w 2008 r. wynosił 52,8%. Przełożyło się to bezpośrednio na wartość wskaźnika feminizacji, bowiem w 2008 r. na 100 mężczyzn przypadało 112 kobiet.

Jednym z ważniejszych czynników oceny stanu populacji jest udział ludności
w różnych kategoriach wiekowych – w wieku przedprodukcyjnym (0-17 lat), produkcyjnym (mężczyźni – 18-64 lat; kobiety 18-59 lat) i poprodukcyjnym (mężczyźni – 65 lat
i więcej; kobiety 60 lat i więcej). Zmiany w strukturze wieku ludności są ściśle związane z wnioskami dla procesów podażowych rynku pracy.

W Mławie w 2008 r. odsetek ludności w wieku przedprodukcyjnym wynosił 20,0%,
w wieku produkcyjnym – 65,4% (19 283 osoby, w tym 9 638 kobiet i 9 645 mężczyzn),
a w wieku poprodukcyjnym – 14,5%. Liczba ludności w wieku przedprodukcyjnym (poniżej 19. roku życia) wynosiła 5 909 osób. W latach 2002-2008 następował stopniowy wzrost udziału ludności w wieku produkcyjnym i poprodukcyjnym, przy jednoczesnym zmniejszaniu się udziału ludności w wieku przedprodukcyjnym.

Tab. 9. Ludność według ekonomicznych grup wieku w Mławie w latach 2002, 2004, 2006 i 2008

WYSZCZEGÓLNIENIE	2002	2004	2006	2008
Ludność ogółem	29467	29623	29648	29480
wiek przedprodukcyjny	7331	6778	6301	5909
Mężczyźni	3820	3526	3257	2999
Kobiety	3511	3252	3044	2910
wiek produkcyjny	18180	18881	19260	19283
Mężczyźni	8985	9393	9575	9645
Kobiety	9195	9488	9685	9638
wiek poprodukcyjny	3956	3964	4087	4288
Mężczyźni	1234	1243	1266	1263
Kobiety	2722	2721	2821	3025
Wskaźnik obciążenia demograficznego	62,1	56,9	53,9	52,9

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych GUS.

Analizując liczbę urodzeń i zgonów, nie można zapomnieć o ważnym elemencie, jakim jest współczynnik dynamiki demograficznej. W 2008 r. współczynnik ten w Mławie kształtował się na poziomie 1,088 co oznacza, że liczba ludności w Mławie stopniowo wzrasta. Warto zwrócić uwagę na fakt, że wartość tego wskaźnika w 2008 r. była niższa
w porównaniu do 2002 r. kiedy to wynosiła 1,134. Ogólne saldo migracji w Mławie w 2008 r. przyjęło wartość dodatnią i wyniosło 23 osoby

Tab. 10. Ruch naturalny ludności w Mławie w latach 2002, 2004, 2006 i 2008

WYSZCZEGÓLNIENIE	2002	2004	2006	2008
Urodzenia żywe	280	306	327	320
Mężczyźni	133	167	148	166
Kobiety	147	139	179	154
Zgony ogółem	247	287	295	294
Mężczyźni	139	149	158	179
Kobiety	108	138	137	115
Zgony niemowląt	-	1	3	-
Mężczyźni	-	-	-	-
Kobiety	-	1	3	-
Przyrost naturalny	33	19	32	26
Mężczyźni	-6	18	-10	-13
Kobiety	39	1	42	39
Małżeństwa	152	166	197	210
Urodzenia żywe na 1000 ludności	9,4	10,2	11,0	10,8
Zgony ogółem na 1000 ludności	8,3	9,6	9,9	9,9
Zgony niemowląt na 1000 urodzeń żywych	-	3,3	9,2	-
Przyrost naturalny na 1000 ludności	1,1	0,6	1,1	0,9
Małżeństwa na 1000 ludności	5,1	5,6	6,6	7,1

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych GUS.

Mławę zamieszkuje ok. 1000 osób deklarujących przynależność do mniejszości romskiej. Część zamieszkuje lokale komunalne, część mieszka w domach jednorodzinnych. Mławscy Romowie nie zamieszkują w skupiskach wielorodzinnych (np. w blokach). Osoby mieszkające w zasobie komunalnym najczęściej korzystają z pomocy społecznej. Świadczy
to o dużej polaryzacji środowiska mławskich Romów (osoby ubogie, żyjące poniżej minimum socjalnego) lub osoby dobrze sytuowane (nie wymagające wsparcia ze strony państwa,
czy samorządu). Środowisko to charakteryzuje również niski poziom scholaryzacji.

Oświata, edukacja i kształcenie ustawiczne

W Mławie działają placówki szkolne publiczne, do których zaliczają się
4 przedszkola, 4 szkoły podstawowe, 2 gimnazja, 3 licea ogólnokształcące oraz 4 szkoły zawodowe. Szkolnictwo niepubliczne obejmuje: 1 przedszkole, 1 szkołę podstawową,
2 gimnazja, 1 liceum ogólnokształcące oraz kilka szkół policealnych. W Mławie w roku szkolnym 2007/2008 do 5 szkół podstawowych uczęszczało 2091 dzieci. W porównaniu
z rokiem szkolnym 2002/2003 liczba uczniów mniejsza była o 20,5%, a absolwentów
o 23,9%. W 5 gimnazjach (jedna trzecia placówek całego powiatu) naukę pobiera 1342 osób (36,9% uczniów powiatu). Od 2002 r. coraz bardziej spada liczba uczniów uczęszczających do gimnazjów. Zmniejszyła się też liczba absolwentów o 22,3%, podczas gdy średnio
w powiecie o 7,6%.

Średnie szkoły zawodowe i artystyczne (ze specjalnymi) skupiały łącznie 1651 uczniów, w tym do 3 liceów profilowanych uczęszczały 362 osoby, do 4 ponadgimnazjalnych techników dla młodzieży 1110, a do 4 szkół artystycznych – 179 uczniów, natomiast średnia szkoła zawodowa dla dorosłych skupiała 29 uczniów.

W roku szkolnym 2007/2008 zanotowano ponad trzykrotnie więcej osób uczących się w 3 liceach ogólnokształcących dla dorosłych i 47,8% więcej uczniów w 4 uzupełniających liceach ogólnokształcących dla dorosłych. Nieznacznie (o 0,2%) zmniejszyła się liczba młodzieży w liceach ogólnokształcących.

Od 1 października 2001 roku Mławie działa Wydział Humanistyczny, który wcześniej funkcjonował, jako Instytut Filozoficzno - Humanistyczny oraz Wydział Elektroniki Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Ciechanowie. Wydział Elektroniki został utworzony w 2008 r. dzięki staraniom władz miasta i uczelni przy wsparciu koncernu LG Electronics. W 2010 roku w wyniku połączenia powyższych wydziałów powstał Zamiejscowy Wydział Humanistyczno – Techniczny w Mławie.

W Mławie istnieje Państwowa Szkoła Muzyczna I i II stopnia, która powstała w 1975 roku. Uczniowie PSM osiągają wiele sukcesów na różnorodnych konkursach i festiwalach muzycznych (szczególnie akordeonowych). Szkoła organizuje Festiwal Akordeonowy
o zasięgu ogólnokrajowym, a jej absolwenci podejmują studia na uczelniach muzycznych. Jednak niedostateczna promocja szkoły oraz brak wyjścia „do mieszkańców” powodują,
iż jest to niejako „zamknięte” środowisko.

W nurt kształcenia ustawicznego wpisuje się działający od kilku lat Uniwersytet Trzeciego Wieku wspierający aktywizację intelektualną i społeczną ludzi w „złotym wieku” pochodzących z obszaru powiatu mławskiego.

Najliczniejszą grupę mieszkańców stanowią osoby z wykształceniem średnim (36%), z czego 77,4% legitymuje się wykształceniem średnim zawodowym, a pozostałe 22,6% – wykształceniem średnim ogólnokształcącym. Kolejną grupę mieszkańców pod względem liczebności stanowią osoby z wykształceniem podstawowym (ukończonym, pełnym) – 26,9%, z wykształceniem zasadniczym zawodowym – 20,9%. Wykształceniem wyższym legitymuje się jedynie 9,2% mieszkańców. Spośród mieszkańców całego powiatu posiadających wykształcenie wyższe aż 70,5% zamieszkuje Mławę.

Tab. 11. Struktura wykształcenia ludności Mławy (dane z 2002 r. na podstawie Narodowego Spisu Powszechnego)

WYKSZTAŁCENIE	OGÓŁEM
Wyższe	2 264
Policealne	889
Średnie zawodowe	6 826
Średnie ogólnokształcące	1 988
Zasadnicze zawodowe	5 169
Podstawowe ukończone	6 650
Podstawowe nieukończone Bez wykształcenia szkolnego	936
Razem	24 722

Źródło: Bank Danych Regionalnych Głównego Urzędu Statystycznego.

Kultura, sport i rekreacja

W Mławie działa Miejski Dom Kultury, który m.in. jest współorganizatorem corocznie obchodzonych „Dni Mławy”, Rekonstrukcji Bitwy pod Mławą oraz wielu innych imprez kulturalnych na szczeblu, powiatowym i ogólnopolskim. W ramach MDK funkcjonuje także jedyne w Mławie kino.

W mieście istnieją dwa muzea. Muzeum Ziemi Zawkrzeńskiej gromadzi zabytki
z terenu historycznej Ziemi Zawkrzeńskiej od czasów prehistorycznych do współczesnych. Czynne są ekspozycje stałe: archeologiczna, historyczna, sztuki, przyrodnicza oraz wystawy czasowe. W swoich zbiorach muzeum ma około 15 000 zabytków. Natomiast w Muzeum „Juszkiewiczów” przeważają eksponaty z lat 1939-1945. Poza tym w mieście działa Stacja Naukowa im. St. Herbsta, której zadaniem jest prowadzenie m.in. biblioteki naukowej oraz organizowanie spotkań z ludźmi nauki i kultury, seminariów, wykładów, odczytów,
a także prowadzenie Uniwersytetu Trzeciego Wieku.

Miejska Biblioteka Publiczna im. B. Prusa w Mławie powstała w 1946 r. Przy MBP działa punkt książki mówionej. Na życzenie chorym i niepełnosprawnym czytelnikom dostarczane są książki do domu. Istnieje możliwość korzystania z książek z wypożyczeń międzybibliotecznych. Obecnie realizowany jest projekt komputeryzacji biblioteki, współfinansowany ze środków Unii Europejskiej.

Mieszkańcy Mławy mogą także korzystać z oferty Miejskiego Ośrodka Sportu
i Rekreacji w Mławie: krytej pływalni, stadionu, na którym znajdują się trzy płyty do piłki nożnej (w tym dwie treningowe), boiska do gier małych – piłka ręczna, koszykowa, siatkowa oraz kortów tenisowych. Ponadto MOSiR jest gospodarzem terenów rekreacyjnych nad Zalewem na rzece Mławka, oddalonym od Mławy około 5 km. Znajduje się tam strzeżone kąpielisko oraz wypożyczalnia sprzętu pływającego i dwa boiska do plażowej piłki siatkowej.

Od kilku lat działa także Mławska Hala Sportowa (kubatura obiektu – 26 550 m3, powierzchnia użytkowa 3 262 m2). Budynek hali to nie tylko sala gimnastyczna wraz
z zapleczem, ale także kompleks pomieszczeń umożliwiających prowadzanie zajęć w siłowni czy salach gier udostępnianych mieszkańcom miasta. W MHS odbywają się m.in.: Ogólnopolski Turniej Tańca Towarzyskiego, mecze międzynarodowe z udziałem reprezentacji Polski, koncerty i szereg innych imprez. Ponadto przy szkołach działają ogólnodostępne boiska oraz jedno boisko typu „Orlik”, zlokalizowane przy Szkole Podstawowej nr 6.

Aktywność społeczna

Współpraca miasta z organizacjami pozarządowymi prowadzona jest na szeroką skalę już od lat. Jej sformalizowanie nastąpiło z chwilą wejścia w życie Ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (Dz. U. Nr 96 poz. 873 z 2003 r.) obligującej samorządy do uchwalania corocznych programów współpracy z organizacjami pozarządowymi.

Od kilku lat corocznie uchwalane są Programy Współpracy Miasta Mława
z Organizacjami Pozarządowymi i innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego, których celem głównym jest zintensyfikowanie współpracy oraz zwiększenie skuteczności i efektywności działań podejmowanych w sferze zadań publicznych. Uchwalenie programu konsultowane jest z organizacjami pozarządowymi. Mławskie organizacje nadsyłają sugestie dotyczące uwag do programu, czy też inicjatyw zaplanowanych do wykonania w danym roku. Pozwala to na orientację co do potrzeb
w zakresie planowanych inicjatyw oraz ich nakładów finansowych. Ponadto tworzony jest równolegle kalendarz imprez lokalnych.

Na terenie Mławy (bądź na rzecz mieszkańców miasta) działa 56 organizacji reprezentujących różny zakres działalności (ryc. 2).

Ryc. 2. Procentowy podział organizacji działających na terenie miasta Mławy ze względu na profil działania

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Urzędu Miasta w Mławie.

Organizacje pozarządowe odgrywają coraz większą rolę w wielu obszarach życia publicznego. Znaczący w ostatnich latach wzrost liczby tego rodzaju organizacji oraz rozszerzenie zakresu ich działalności przyczyniły się do wzmocnienia pozycji i znaczenia trzeciego sektora na arenie krajowej, regionalnej i lokalnej.

Organizacje pozarządowe tworzą ogromny potencjał społeczny, który może być wykorzystywany przy realizacji wielu zadań na rzecz zaspokajania potrzeb społeczności lokalnej. Priorytetem władz samorządowych powinno być tworzenie otoczenia sprzyjającego wyrażaniu inicjatyw podejmowanych przez organizacje, poszerzanie przestrzeni, w której mogą one zaistnieć i promowanie aktywności obywatelskiej.

Od stycznia 2010 r. działa Mławskie Centrum Integracji Społecznej i Zawodowej – projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej realizowany przez Urząd Miasta
w Mławie. Oprócz zajęć i kursów zawodowych dla osób bezrobotnych, celem działalności MCISZ jest prowadzenie świetlicy dla dzieci i młodzieży oraz promowanie i wspieranie inicjatyw społecznych i obywatelskich (Kawiarenka Obywatelska, Wieczory Międzykulturowe itp.).

Bezpieczeństwo

W Mławie swoje siedziby mają: Komenda Powiatowa Policji, Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej i Straż Miejska (działająca w strukturach Urzędu Miasta; strażnicy miejscy pracują od poniedziałku do piątku). Ponadto działa Centrum Powiadamiania Ratunkowego. Mławscy policjanci prowadzą wspólne patrole ze strażnikami miejskimi.
Do dyspozycji Straży Miejskiej jest ruchomy fotoradar. W najbliższym czasie planuje się uruchomienie monitoringu wizyjnego.

Opieka zdrowotna

W Mławie działa jeden szpital (Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej). Obszar działania SPZOZ to teren powiatu mławskiego. Ogółem SPZOZ Mława obejmuje działalnością profilaktyczno-leczniczą 72 842 osoby (2008 r.). Zakład składa się
z trzech działów:

Dział Opieki Zdrowotnej obejmuje następujące jednostki organizacyjne:

Szpital Ogólny w Mławie: Oddział Intensywnej Terapii, Oddział Internistyczno-Kardiologiczny z oddz. udarowym, Oddział Położniczo-Ginekologiczny z salą porodową, Oddział Neonatologiczny, Oddział Dziecięcy z Izbą Przyjęć, Oddział Chirurgiczno-Urazowo-Ortopedyczny, Intensywny Nadzór Kardiologiczny, Hospicjum Stacjonarne, Blok operacyjny, Sterylizatornia, Prosektorium.

Poradnie specjalistyczne: Poradnia chirurgii ogólnej, Poradnia dermatologiczna, Poradnia neurologiczna, Poradnia okulistyczna, Poradnia położniczo-ginekologiczna, Poradnia zdrowia psychicznego, Poradnia onkologiczna, Poradnia otolaryngologiczna.

Poradnie konsultacyjne: Poradnia diabetologiczna, Poradnia kardiologiczna, Poradnia konsultacyjno-internistyczna, Poradnia konsultacyjno-pediatryczna, Poradnia konsultacyjno-ginekologiczna, Poradnia konsultacyjno-chirurgiczna, Pracownie Diagnostyczne Podstawowe: Pracownia RTG, Pracownia USG, Gastroskopia, Fizykoterapia, Serologia, Laboratorium Centralne: Pracownia diagnostyki podstawowej, Pracownia bakteriologiczna, Pracownia EJA, Pracownia cytologiczna, Hospicjum, Pogotowie.

Szpital dysponuje 164 łóżkami dla pacjentów we wszystkich oddziałach. Od kilku lat mieszkańcy mogą korzystać także z tomografii komputerowej. Obecnie prowadzony jest kolejny etap rozbudowy szpitala w ramach projektu współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej.

W 2006 r. rozpoczęła działalność Stacja Dializ w Mławie. Placówka znajduje
na terenie Samodzielnego Zakładu Opieki Zdrowotnej w Mławie i powstała dzięki jego zaangażowaniu. Właścicielem stacji są „Międzynarodowe Centra Dializ” z Grupy Euromedic International Polska, która dzierżawi grunt od szpitala.

Ponadto w Mławie działa 11 aptek oraz kilkanaście przychodni (w tym specjalistyczne) prywatnych, a także Stacja Opieki – Centrum Pielęgniarstwa Rodzinnego „Caritas” Diecezji Płockiej w Mławie.

Opieka społeczna

Zadania własne gminy z zakresu pomocy społecznej na terenie miasta realizuje Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. Działalność MOPS koncentruje się głównie
na rozeznaniu sytuacji materialno-bytowej osób i rodzin wymagających pomocy, przyznawaniu i wypłacaniu świadczeń, udzielaniu pomocy w postaci pracy socjalnej.

Mława jest także siedzibą Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie, w którego strukturze funkcjonuje Środowiskowy Dom Samopomocy dla osób upośledzonych umysłowo.

Na terenie miasta funkcjonuje ponadto Zespół Ośrodków Wsparcia – instytucja
o zasięgu powiatowym. W skład ZOW wchodzą m.in.:

Specjalistyczny Ośrodek Wsparcia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie.

Ośrodek Interwencji Kryzysowej.

Mieszkanie Chronione.

W ostatnich latach w mieście podejmowane są próby pomocy osobom potrzebującym, bezdomnym lub uzależnionym przez stowarzyszenie działające na terenie miasta.

Z analizy danych finansowych wynika, że wydatki na pomoc dla osób najbiedniejszych rosną szybciej niż wskaźniki inflacyjne. Miasto wypłaca również dodatki mieszkaniowe dla osób, które nie są w stanie same sfinansować kosztów utrzymania lokali mieszkalnych. Liczba wypłacanych dodatków mieszkaniowych z roku na rok maleje. Z uwagi na fakt, że bezrobocie w mieście radykalnie spadło, to również i liczba i wartość wypłacanych dodatków się zmniejszyła. Pomimo możliwości korzystania z dodatków mieszkaniowych, wiele osób nie reguluje należnych bieżących opłat za mieszkanie. W latach 2004-2006 wydano 82 wyroki eksmisyjne.

Tab. 12. Dodatki mieszkaniowe wypłacone w latach 2006-2008

Rok	2006	2007	2008
Wydatki	1 413 285 zł	1 278 327 zł	1 089 223 zł
Liczba osób korzystających	808	798	673

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Urzędu Miasta w Mławie.

W latach 2006-2008 zmalała o 60 liczba rodzin korzystających z pomocy MOPS. Jeszcze w roku 2006 dotyczyło to 751 rodzin. Jednakże spadek ten przypadł na rok 2007,
w którym z pomocy MOPS korzystało tylko 676 rodzin. W roku 2008 liczba ta zwiększyła się już do 691 rodzin. Pomimo poprawy sytuacji mieszkańców, zwłaszcza spadku liczby osób bezrobotnych, stale rosły wydatki na pomoc społeczną i świadczenia rodzinne. W roku 2006 wynosiły one 10 334 976 zł, by w roku 2008 osiągnąć kwotę 11 167 873 zł, czyli o 8% więcej, co przy spadku o 19,6% liczby osób bezrobotnych wymaga wypracowania innowacyjnych metod przeciwdziałania temu zjawisku.

Tab. 13. Wydatki na pomoc społeczną i świadczenia rodzinne

Wydatki	Rok
2007	2008
Wydatki ogółem	10 919 062	11 167 873
Zadania własne – pomoc społeczna	1 357 504	1 848 618
Zadania zlecone – pomoc społeczna	1 403 518	1 567 640
Świadczenia rodzinne	8 158 040	7 751 615

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Mławie.

Identyfikacja problemów

Chociaż statystyki tego nie potwierdzają w Mławie, podobnie jak w innych mniejszych miastach zauważamy zjawisko odpływu młodych dobrze wykształconych osób do dużych aglomeracji miejskich. Często bowiem po ukończeniu studiów młodzi ludzie już nie wracają, choć nadal są zameldowani w Mławie.

Uzyskane dane z MOPS umożliwiły także zidentyfikowanie problemów, z jakimi boryka się miasto. Problemem jest kwestia korzystania przez mieszkańców miasta z pomocy społecznej. Zauważalny jest ciągły wzrost wydatków na pomoc społeczną, pomimo korzystnej sytuacji gospodarczej miasta, a także spadku bezrobocia i związanej z tym poprawy sytuacji bytowej mławian. Wskazuje to na fakt, iż wiele spośród rodzin korzystających z pomocy społecznej uczyniło z niej „swój sposób na życie”. Skutkuje
to wzrostem wydatków budżetowych, ale także narastaniem napięć społecznych.

Pomimo potencjału związanego z istnieniem szkoły wyższej, polegającego
na zgromadzeniu środowiska studentów, kadry naukowej i zaplecza naukowo-technicznego, jak dotąd lokalna uczelnia nie stała się centrum aktywności społecznej, kulturalnej, czy ekonomicznej.

Także wśród licznie działających w Mławie stowarzyszeń, daje się zauważyć niewydolność w związku z pozyskiwaniem przez nie środków zewnętrznych (m.in. z Unii Europejskiej) na działalność statutową. Powodem może być fakt, że ze względu
na ograniczone środki, stowarzyszenia nie zatrudniają pracowników, a ich członkowie działają społecznie, poświęcając na realizację zadań stowarzyszenia swój wolny czas.

Działając na rzecz integracji społecznej musimy mieć na uwadze współpracę
z mniejszością romską w Mławie. Programy Europejskie stwarzają duże możliwości wsparcia na rzecz rozwoju kultury romskiej i integracji społeczności romskiej w środowisku lokalnym.

REWITALIZACJA W DOKUMENTACH STRATEGICZNYCH DOTYCZĄCYCH ROZWOJU MIASTA I REGIONU

a. Strategia Rozwoju Województwa Mazowieckiego do roku 2020 (aktualizacja). Zaktualizowana Strategia Rozwoju Województwa Mazowieckiego wizję rozwojową regionu przedstawia w oparciu o realizację 5 celów pośrednich, z których każdy ma określone kierunki działań. Jeden z priorytetów rozwoju (5.3. Promocja i zwiększanie atrakcyjności turystycznej i rekreacyjnej regionu w oparciu o walory środowiska przyrodniczego
i dziedzictwa kulturowego) wskazuje, że „W celu podniesienia atrakcyjności regionu i jego promocji, podjęte będą działania dotyczące rewitalizacji zespołów zabytkowych
i wykorzystania ich do rozwoju funkcji turystycznych”. Strategia realizowana jest przez różnorodne i komplementarne strategie sektorowe, plany i programy zagospodarowania przestrzennego czy program ochrony środowiska kreowane przez samorząd województwa.

b. Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Mazowieckiego, którego głównym celem jest „Stworzenie warunków do osiągnięcia spójności terytorialnej oraz trwałego, zrównoważonego rozwoju województwa, poprawy warunków życia jego mieszkańców oraz stałego zwiększania efektywności procesów gospodarczych
i konkurencyjności regionu”. Plan ten nie zawiera konkretnych wskazówek dotyczących zagospodarowania przestrzennego dla programów rewitalizacji w miastach i gminach. Zgodnie ze swoim celem i przeznaczeniem określonym w Ustawie o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym z dnia 27 marca 2003 r. (Rozdział 3, art. 39), Plan Zagospodarowania Przestrzennego uwzględnia „programy oraz koncepcje odnoszące
się do obszarów i problemów zagospodarowania przestrzennego skierowanych m.in.
do <obszarów przestrzeni publicznej>”, czyli tych, które w znacznym stopniu służą zaspokajaniu potrzeb mieszkańców oraz poprawiają jakość ich życia.

c. Strategia Rozwoju Turystyki dla Województwa Mazowieckiego na lata 2007-2013 jest jednym z kluczowych dokumentów planistycznych. Głównym celem Strategii jest „zwiększenie znaczenia gospodarczego turystyki w województwie mazowieckim”. Dla autorów Strategii najważniejszym i podstawowym zadaniem związanym z przestrzenią turystyczną w województwie mazowieckim jest „przeciwdziałanie jej kurczeniu oraz wprowadzenie ładu przestrzennego”.(…) Ważne jest również, aby zorganizowanie przestrzeni dawało możliwości rozwoju, promocji i sprzedaży produktów turystycznych” (4. Obszar Priorytetowy Strategii). Działanie 4.2.3. dotyczące „Rewitalizacji i zabezpieczenia obiektów
i układów urbanistycznych o dużej wartości kulturowej, a także cennych układów przyrodniczych” jest bardzo istotne i ważne z punktu widzenia realizacji Lokalnego Programu Rewitalizacji Miasta Mławy.

d. Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego 2007-2013

W ramach Priorytetu V. „Wzmacnianie roli miast w rozwoju regionu” wspierane będą przedsięwzięcia dotyczące rewitalizacji obszarów mieszkaniowych. Zgodnie z art. 7 pkt 2 Rozporządzenia (WE) nr 1080/2006 oraz art. 47 Rozporządzenia (WE) nr 1828/2006: „rewitalizacja tkanki miejskiej będzie prowadzona na obszarach problemowych, wyznaczonych w lokalnych programach rewitalizacji, na których występują co najmniej dwa niekorzystne zjawiska społeczne: wysoki poziom ubóstwa i wykluczenia społecznego, wysoka stopa długotrwałego bezrobocia itp. Dodatkowo musi występować niski poziom wartości zasobów mieszkaniowych lub niski poziom wydajności energetycznej budynków”.

e. Program Ochrony Środowiska Województwa Mazowieckiego na lata 2007-20010
z uwzględnieniem perspektywy do 2014 r.

Nadrzędnym celem Programu jest „wdrożenie polityki ekologicznej państwa
na poziomie regionu”. Jednym z długoterminowych celów Programu, dotyczących lokalnej rewitalizacji jest „ochrona gleb przed degradacją, rekultywacja terenów zdegradowanych
i poprzemysłowych, ochrona zasobów naturalnych. Działaniem dążącym do realizacji tego celu jest m.in. „rekultywacja i rewitalizacja terenów zdegradowanych przez eksploatację”.

f. Wojewódzki Program Opieki nad Zabytkami na lata 2006-2009 opracowany został przez Zespół powołany Zarządzeniem Marszałka Województwa Mazowieckiego. Cel strategiczny Programu skupia się przede wszystkim na „utrwaleniu dziedzictwa kulturowego regionu w celu budowania tożsamości regionalnej oraz promocji turystycznej Mazowsza…”. Działanie 4. dotyczące „zapobieganiu degradacji zabytków poprzez wspieranie rewaloryzacji obiektów zabytkowych i działań służących opiece nad zabytkami” znalazło odbicie
w zapisach i ustaleniach Lokalnego Programu Rewitalizacji Miasta Mławy. Drugi cel strategiczny Programu mówiący o „ochronie i kształtowaniu krajobrazu kulturowego wsi
i miast historycznych” swoje działania kieruje przede wszystkim na wypracowanie modelu wdrażania lokalnych programów rewitalizacji centrów małych miast historycznych.

g. Aktualizacja Strategii Rozwoju Powiatu Mławskiego na lata 2004-2013 dotyczy przede wszystkim:

1. Rozwoju gospodarki, infrastruktury i zasobów ludzkich;

2. Rozwoju sektora rolnego i obszarów wiejskich;

3. Rozwoju oświaty kultury i turystyki.

Rewitalizacja miast jest ujęta w III. Priorytecie Strategii dotyczącym „opracowania
i realizacji programu zapobiegania przestępczości oraz ochrony bezpieczeństwa obywateli
i porządku publicznego” pn. „Bezpieczny Powiat”.

h. Strategia Rozwoju Mławy do roku 2015 (aktualizacja) określa przede wszystkim cele rozwoju miasta oraz wyznacza programy strategiczne umożliwiające ich osiągnięcie.
Za najważniejszy cel rozwoju Mławy uznano hasło: „Mława – Przyjazne miasto
dla inwestorów i mieszkańców, zapewniające możliwość kształcenia, rozwoju inicjatyw
w wymiarze indywidualnym i zbiorowym (w sferze gospodarczej i społecznej), którego rozwój ma być nakierowany w pierwszej kolejności na tworzenie nowych miejsc pracy”. Celem zaktualizowanej Strategii jest hasło: „Mława – miasto zrównoważonego rozwoju, zapewniające dobre warunki życia, kształcenia, pracy i wypoczynku”. Priorytety wyznaczone w strategii rozwoju Mławy są zbieżne z celami operacyjnymi dla województwa mazowieckiego.

Priorytetami rozwojowymi miasta Mławy są:

bezpieczne miasto – budowa monitoringu wizyjnego oraz zapewnienie bezpieczeństwa socjalnego,

działania przeciw wykluczeniu cyfrowemu,

modernizacja i budowa obiektów sportowych oraz rozbudowa szlaków pieszych
i rowerowych,

poprawa układu komunikacyjnego miasta,

rewitalizacja obszarów problemowych,

uporządkowanie gospodarki wodno-ściekowej na terenie Aglomeracji Mława.

Dwa spośród pięciu celów strategicznych odnoszą się bezpośrednio do problemu związanego z ożywieniem gospodarczym i społecznym miasta. Realizacja celu strategicznego dotyczącego poprawy jakości życia mieszkańców uwarunkowana jest osiągnięciem celu pośredniego zapobiegającego wykluczeniu społecznemu, cyfrowemu oraz patologiom społecznym. Cel ten będzie realizowany m.in. poprzez „rewitalizację obszarów problemowych, budowę systemu monitoringu”. Realizacja celu strategicznego jakim jest „wykorzystanie walorów naturalnych i kulturowych miasta” będzie prowadzona m.in. poprzez „rewitalizację zabytkowych obiektów i terenów miasta oraz linii obronnej z września 1939 r.”

i. Wieloletni Plan Inwestycyjny Miasta Mławy na lata 2006-2013 jest narzędziem realizacji zamierzeń dotyczących kierunków strategicznego rozwoju miasta. Zadania ujęte
w Planie Inwestycyjnym dotyczą realizacji inwestycji poprawiających jakość życia mieszkańców, w tym również działań związanych z rewitalizacją Mławy, takich jak:

- rewitalizacja zabytkowego parku miejskiego w Mławie,

- odnowa komunalnych zasobów mieszkaniowych na obszarach problemowych,

- rewitalizacja miasta Mławy.

j. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Mławy określa politykę przestrzenną miasta. Od momentu uchwalenia Studium (Uchwała Rady Miejskiej nr XXXVII/470/2002 z dnia 30 września 2002 r.) do chwili obecnej, istotnym zmianom uległy uwarunkowania, czyli ogół okoliczności faktycznych i prawnych, które mają duży wpływ na ustalanie kierunków zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie
z obowiązującą Ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego nie jest aktem prawa miejscowego, jednak ustalenia studium są wiążące przy sporządzaniu planów miejscowych. Jednym z głównych założeń prowadzenia polityki przestrzennej jest dbałość o zachowanie ładu przestrzennego w przeznaczeniu terenów, a więc takie kształtowanie przestrzeni, które tworzy harmonijną całość i uwzględnia różne uwarunkowania, w tym także wymagania formalne.

k. Polityka mieszkaniowa Mławy na lata 2008-2015

Konsekwentne i skoordynowane z innymi politykami miasta wdrażanie Polityki Mieszkaniowej Mławy, realizować będzie przede wszystkim zamierzenie poprawy jakości życia w mieście – pierwszy z pięciu strategicznych celów rozwoju miasta, sformułowanych
w zaktualizowanej Strategii Rozwoju Miasta (SRM) Uchwałą Nr XVIII/177/2007 z dnia 27 grudnia 2007 r. o zmianie uchwały Nr XV/153/2000 z dnia 23 lutego 2000 r. w sprawie przyjęcia do realizacji Strategii Rozwoju Mławy na lata 2000-2015.

Polityka Mieszkaniowa Miasta będzie oddziaływała na osiąganie innych, wyznaczonych
w SRM celów strategicznych i operacyjnych:

Cel strategiczny IV. Rozwój przedsiębiorczości

Cel operacyjny IV.2.2. Rozbudowa i modernizacja infrastruktury socjalnej

Cel strategiczny V. Wykorzystanie walorów naturalnych i historycznych miasta

Cel Polityki Mieszkaniowej Miasta to stworzenie wszystkim mieszkańcom Mławy lepszego dostępu do godnego i satysfakcjonującego mieszkania, odpowiednio do różnego poziomu potrzeb i dochodów, uwzględniając możliwości wspólnoty samorządowej Mławy. Aby
to osiągnąć, Miasto zamierza realizować politykę mieszkaniową skoncentrowaną
na osiągnięciu do roku 2015 następujących celów operacyjnych:

Poprawa jakości i zwiększenie ilości mieszkań w Mławie, szczególnie w komunalnym zasobie mieszkaniowym tak, by oferta mieszkaniowa dostępna w Mławie była jak najlepiej dopasowana do potrzeb jej mieszkańców a także zachęcała do osiedlania się w naszym mieście na stałe;

Zracjonalizowanie gospodarowania komunalnym zasobem mieszkaniowym
i poprawienie efektywności zarządzania tym zasobem tak, by znacząco wzrosła jakość usług mieszkaniowych oferowanych Mławianom a wydatki publiczne
na mieszkalnictwo przynosiły coraz lepsze, zauważalne i trwałe rezultaty;

Lepsze wypełnianie przez Miasto funkcji pomocniczej wobec tych Mławian, których trudna sytuacja życiowa wymaga pomocy w uzyskaniu i utrzymaniu godnego miejsca
do mieszkania;

Stworzenie dla podmiotów sektora prywatnego podejmujących przedsięwzięcia
i inwestycje mieszkaniowe zgodne z Polityką Mieszkaniową Miasta, dogodniejszych, stabilnych i atrakcyjnych warunków aktywności gospodarczej w naszym mieście.

4. METODOLOGIA IDENTYFIKACJI OBSZARÓW PRZEZNACZONYCH
DO REWITALIZACJI

Istotą rewitalizacji jest takie skorelowanie wybranych, planowanych działań w trzech podstawowych sferach życia miasta (materialno-technicznej, gospodarczej i społecznej),
by osiągnąć trwałe, zrównoważone rezultaty nie tylko poprzez inwestycje samorządu miasta, ale przede wszystkim poprzez zaangażowanie lokalnej wspólnoty – mieszkańców Mławy
do aktywności na rzecz odnowy miasta. Na zjawiska kryzysowe najbardziej trwale
i skutecznie będą oddziaływać przedsięwzięcia, które łączą projekty w ramach wspomnianych sfer: materialno-technicznej, gospodarczej, społecznej. Przenikanie się w projektach tych trzech sfer będzie wzajemnie wzmacniało ich rezultaty.

4.1. Struktura programu

Na Program Rewitalizacji Miasta Mławy składa się 9 głównych przedsięwzięć. Projekty realizowane w ramach tych przedsięwzięć podzielone są na zadania, stanowiące etapy tych projektów (zwłaszcza w sferze materialno-technicznej), które mogą być realizowane jedne po drugich lub równocześnie. Poszczególne zadania określone są tak, aby w sposób cząstkowy przyczyniały się do realizacji danego przedsięwzięcia i w rezultacie
do osiągnięcia celów całego programu. Ilość zadań w projekcie uzależniona jest od złożoności całego przedsięwzięcia.

Tab. 14. Obszary przewidziane do rewitalizacji

Lokalizacja	Obszary
CENTRUM	IA Centrum
IB Słowackiego
WÓLKA	IIA Wólka-Rynkowa
IIB Wólka-Napoleońska
IIC Wólka-Dworcowa
IID Wólka-Kolejka Wąskotorowa
OSIEDLE MŁODYCH	III Osiedle Młodych

Logika działań w obszarach przeznaczonych do rewitalizacji:

OBSZAR

PRZEDSIĘWZIĘCIE

PROJEKT

ZADANIE

Każde działanie w ramach LPR powinno zawierać następujące etapy:

PROBLEM	ocena sytuacji, identyfikacja potrzeb

CELE	co i dlaczego zamierzamy osiągnąć?

PLAN DZIAŁANIA	co i w jaki sposób zrobimy?

HARMONOGRAM	kiedy zrealizujemy działania?

NIEZBĘDNE ZASOBY	środki finansowe i niefinansowe, partnerzy

REZULTAT	przewidywane efekty

OCENA	sposób weryfikacji rezultatów

Przystępując do przygotowania Lokalnego Programu Rewitalizacji, którego celem jest wprowadzenie zmian na obszarach dotkniętych kryzysem, wyznaczono obszary wymagające wsparcia w oparciu o następujące kryteria (wskaźniki):

wysoki poziom ubóstwa i wykluczenia,

wysoka stopa długotrwałego bezrobocia,

niski wskaźnik prowadzenia działalności gospodarczej,

wysoki poziom przestępczości,

niski poziom zasobności mieszkańców,

poziom gęstości zaludnienia (na km2),

porównywalnie niski poziom wartości zasobu mieszkaniowego (wyliczony tylko dla jednego obszaru: IA Centrum),

niski wskaźnik poziomu cywilizacyjnego.

Ponadto zastosowano następujące metody identyfikacji tych obszarów:

- konsultacje społeczne (ankieta, sondaże),

- badanie danych zastanych w celu opracowania wskaźników niezbędnych do opisu poszczególnych obszarów miasta, a następnie monitorowania postępów w realizacji Lokalnego Programu Rewitalizacji oraz spotkania Zespołu Zadaniowego.

4.2. Analiza wskaźnikowa obszarów przewidzianych do rewitalizacji

Na podstawie ankiet i uwag zgłaszanych przez mieszkańców i członków zespołu
do spraw wdrażania LPR dokonano wyboru obszarów miasta Mławy przeznaczonych
do rewitalizacji. Granice obszarów doprecyzowano na podstawie niżej wymienionych wskaźników.

4.2.1. Ubóstwo i wykluczenie

Na terenie Mławy pomocą społeczną zajmuje się Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. Ze świadczeń MOPS-u w roku 2008 korzystało 2041 osób z 733 rodzin, ze świadczeń rodzinnych i zaliczki alimentacyjnej 2610 rodzin, w tym z zasiłków pielęgnacyjnych 750 osób.

Kryterium wysokiego poziomu ubóstwa i wykluczenia jest określane przez wskaźnik liczby osób korzystających z zasiłków pomocy społecznej na 1000 mieszkańców. Wartość referencyjna z 2006 r. dla województwa mazowieckiego wynosiła 70, odchylenie powyżej tej wartości określane jest jako niekorzystne.

W 2008 r. wskaźnik dla Mławy wyniósł 69,2, co oznaczało, że tylko 7% mieszkańców miasta korzystało z zasiłków pomocy społecznej. Obszary, które wyraźnie przekroczyły ten wskaźnik to wcześniej wymieniony obszar Słowackiego (105,52) oraz Wólka – Rynkowa (207,89).

Ryc. 3. Wskaźnik poziomu ubóstwa i wykluczenia w 2008 r. w poszczególnych obszarach przeznaczonych do rewitalizacji

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Mławie.

4.2.2. Długotrwałe bezrobocie

Miasto Mława tak jak inne miasta boryka się z trudnym problemem bezrobocia. Według stanu na 2008 r. bez pracy pozostawało 1515 osób.

Kryterium wysokiej stopy długotrwałego bezrobocia określa wskaźnik udziału długotrwale bezrobotnych (pozostających bez pracy powyżej 12. miesięcy) wśród osób
w wieku produkcyjnym (kobiety w wieku 18–59 lat, mężczyźni w wieku 18–64 lata).

Wartość referencyjna ustalona dla województwa mazowieckiego w 2006 r. to 4,7%.
W 2008 r. stopa długotrwałego bezrobocia spadła do 7%. Nadal najbardziej zagrożone bezrobociem pozostają obszary: Słowackiego, Wólka – Rynkowa i Wólka – Dworcowa.
W 2008 r. wartość wskaźnika przekroczyła wielkość referencyjną dla województwa, wszystkie analizowane obszary spełniają kryterium długotrwałego bezrobocia.

Ryc. 4. Wskaźnik stopy długotrwałego bezrobocia w 2008 r. w poszczególnych obszarach przeznaczonych do rewitalizacji

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych własnych oraz Powiatowego Urzędu Pracy w Mławie.

4.2.3. Działalność gospodarcza

O sile gospodarki i jej potencjale decyduje ilość i struktura działających podmiotów gospodarczych. W środowisku o dużym stopniu nasycenia różnorodnymi formami przedsiębiorczości istnieją, bowiem lepsze warunki dostępu do usług specjalistycznych, wysokiej, jakości kadr, infrastruktury technicznej i społecznej oraz oszczędniejszego gospodarowania zasobami ludzkimi, energią, majątkiem trwałym i przestrzenią.

Wskaźnik prowadzenia działalności gospodarczej to liczba zarejestrowanych podmiotów gospodarki narodowej na 100 mieszkańców. W Mławie liczba podmiotów gospodarczych w 2008 r. wyniosła 2959. Najwięcej podmiotów prowadziło działalność
w Centrum (2008 r. – 865 podmiotów). Największa aktywność gospodarcza w 2008 r. występowała na obszarze Centrum, gdzie na 100 osób zarejestrowanych było 15 podmiotów gospodarczych, na obszarze Wólki – Rynkowa około 10. Pozostałe obszary znalazły się poniżej wskaźnika wyliczonego dla Mławy, którego wysokość wyniosła 9,8 w 2008 r.

Wielkość referencyjna dla województwa mazowieckiego to 11,8, poniżej której sytuacja danego obszaru postrzegana jest jako niekorzystna i taka jest dla całej Mławy ogółem.

Ryc. 5. Wskaźnik prowadzenia działalności gospodarczej w 2008 r. w poszczególnych obszarach przeznaczonych do rewitalizacji

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych z Głównego Urzędu Statystycznego.

4.2.4. Przestępczość

Według statystyk prowadzonych przez Komendę Powiatową Policji w Mławie
w 2008 r. odnotowano 858 przestępstw. Wskaźnik wysokiego poziomu przestępczości
to liczba popełnianych przestępstw na 1000 mieszkańców. Wartość referencyjna dla województwa mazowieckiego to 36,6. Odchylenia powyżej tej wartości interpretowane
są jako niekorzystne. Ogólny poziom tego wskaźnika dla miasta Mławy osiągnął w 2008 r. 29,11. Oznacza to w miarę korzystną sytuację miasta. Najbardziej niebezpieczne z obszarów poddanych badaniu to: Wólka – Dworcowa (53,89) oraz Słowackiego (38,74). Najbezpieczniejsze jest Centrum (22,92).

Ryc. 6. Wskaźnik poziomu przestępczości w 2008 r. w poszczególnych obszarach przeznaczonych do rewitalizacji

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych z Komendy Powiatowej Policji w Mławie.

4.2.5. Zasobność mieszkańców

Wskaźnik zasobności mieszkańców odnosi się do ilości zarejestrowanych pojazdów osobowych w stosunku do liczby mieszkańców. Poprawa sytuacji ludności przenosi się
na wzrost wielkości wskaźnika – im jest on wyższy, tym jest to bardziej korzystne.

Według danych, wskaźnik zasobności mieszkańców w 2008 r. wyniósł 0,35. Najwięcej pojazdów zarejestrowano na obszarze Wólka – Napoleońska oraz w Centrum. Najniższy poziom wskaźnika zanotowano na obszarze Wólka – Rynkowa (0,17).

Ryc. 7. Wskaźnik poziomu zasobności mieszkańców w 2008 r. w poszczególnych obszarach przeznaczonych do rewitalizacji

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Starostwa Powiatowego w Mławie.

4.2.6. Gęstość zaludnienia

Analizowanym wskaźnikiem potrzebnym do wyznaczenia obszaru wsparcia jest wskaźnik gęstości zaludnienia. Wyraża go stosunek liczby mieszkańców do powierzchni terenu ogółem. Ogólna gęstość zaludnienia w 2008 r. wyniosła 847 os./km². Mława jest miastem gęsto zaludnionym (np. w powiecie – 62 os./km2, a w województwie 146 os./km2). W 2008 r. największą gęstością zaludnienia wykazano na obszarach: Wólka – Napoleońska
i Centrum, gdzie wskaźniki osiągnęły wartość odpowiednio 62 650 os./km² i 43 623 os./km2.

Ryc. 8. Wskaźnik gęstości zaludnienia w 2008 r. w poszczególnych obszarach przeznaczonych do rewitalizacji

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych własnych.

4.2.7. Poziom wartości zasobu mieszkaniowego

Kolejnym ze wskaźników jest liczba budynków wybudowanych przed rokiem 1989
do ogólnej liczby budynków (w %). Wartość referencyjna dla obszarów objętych wsparciem dla województwa mazowieckiego wynosi 81. Wskaźnik ten wyliczono tylko dla obszaru Centrum, obszaru uwagi na duże zagęszczenie budynków zabytkowych. W całym obszarze jest 150 budynków mieszkalnych, z czego 135 to budynki powstałe przed 1989 r., a 15
po 1989 r. Wskaźnik dla tego obszaru wyniósł 90.

4.2.8. Poziom cywilizacyjny

Długość sieci wodociągowej rozdzielczej (bez przyłączy) na dzień 31.12.2008 r. wynosiła 93,9 km, a długość sieci kanalizacji sanitarnej (bez przykanalików) 53,3 km.

Wskaźnik poziomu cywilizacyjnego (stosunek długości sieci kanalizacji sanitarnej
do długości sieci wodociągowej) w 2008 r. wyniósł 0,57, przy czym im wyższa jest wartość wskaźnika, tym jest to bardziej korzystne (przedział 0–1). Najsłabszy obszar pod tym względem stanowiła Wólka – Napoleońska (0,3). Dla obszarów: Wólka – Rynkowa oraz Wólka – Dworcowa brak danych dotyczących długości kanalizacji sanitarnej.

Ryc. 9. Wskaźnik poziomu cywilizacyjnego w 2008 r. w poszczególnych obszarach przeznaczonych do rewitalizacji

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych z Zakładu Wodociągów, Kanalizacji
i Oczyszczania Ścieków „WOD-KAN” Sp. z o.o.

4.3. Konsultacje społeczne

4.3.1. Ankieta

Ankieta dotycząca rewitalizacji Mławy skierowana była do mieszkańców miasta. Konsultacje społeczne w oparciu o ankietę trwały od kwietnia do czerwca 2009 r. Zdecydowano się na dość szeroki zakres tematyczny, który poruszony był w ankiecie, zgodnie z założeniem, iż proces rewitalizacji obejmować powinien wiele obszarów i sfer związanych z działalnością człowieka i jakością życia w mieście. Najchętniej ankietę wypełniali pracujący mieszkańcy miasta (42,14%), w wieku 18–25 lat (32,14%), legitymujących się wykształceniem wyższym (41,13%). Większość ankietowanych stanowiły kobiety (63,95%).

Analizując dane wynikające z przeprowadzonej ankiety, można stwierdzić,
że mieszkańcy są bardzo przywiązani do miasta i problemy Mławy aż dla 91,24% badanych są ważne lub bardzo ważne.

Większość ankietowanych (68,85%) uznała Mławę za miasto rozwijające się, które podoba się mieszkańcom (41,35%), jest przyjazne dla przedsiębiorców (46,15%) i w którym mieszka się dobrze (59,06%). Mieszkańcy uznali jednak, że jest to miasto zaniedbane
i niestety mało atrakcyjne dla osób przyjeżdżających (54,48%). Według ankietowanych Mława jest miastem mało atrakcyjnym do wypoczynku (62,41%). Mieszkańcy mogli się wypowiedzieć za pomocą ankiety w kwestii problemów, jakie zauważają w mieście oraz wskazać zalety mieszkania w Mławie.

Ankietowani wskazali, że na terenie miasta istnieje wystarczająca ilość placówek handlowych, oferujących dostatecznie bogaty asortyment w przystępnych cenach. Podobnie wygląda sytuacja na rynku usług. Zarówno w przypadku handlu, jak i usług, 80% respondentów uznało lokalną ofertę za wystarczającą.

W przypadku pomocy społecznej 72,11% ankietowanych uznało, że zakres działań
w zakresie wsparcia osób najuboższych jest zadawalający, zaś 51,2% uznało również
za wystarczające działania służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo i porządek publiczny. Wyniki ankiety wyraźnie wskazują, że największe braki występują w obszarach związanych
z wypoczynkiem i spędzaniem wolnego czasu zarówno w przypadku osób dorosłych, jak
i młodzieży.

W kwestiach społecznych za największy problem ankietowani uznali:

- odpływ młodych, dobrze wykształconych ludzi (88,40%),

- słabą integrację lokalnej społeczności w sprawach dotyczących miasta (87%),

- niską aktywność społeczną ludzi młodych (87,77%),

- patologie społeczne (87,50%),

- rozpad więzi społecznych np. sąsiedzkich (74,81%).

Co ciekawe, za najmniejszy problem społeczny mieszkańcy uznali niewystarczające zasoby mieszkaniowe (61,03%). Opinie respondentów potwierdziły się w odpowiedziach
na kolejne pytania ankiety. Odpowiedź na pytanie: „Czy Pana/Pani zdaniem w Mławie jest
za mało/brakuje” prezentuje poniższy wykres.

Ryc. 10. Odpowiedzi respondentów na pytanie ankiety: „Czy Pana/Pani zdaniem w Mławie jest za mało/brakuje…?”

Rynek pracy stanowi najsłabszy punkt tej analizy. Można zauważyć wyraźną korelację pomiędzy zjawiskiem migracji do większych miast, którego powodem jest przede wszystkim brak atrakcyjnych ofert pracy. Ankietowani stwierdzili, że gdyby w mieście powstać miała nowa organizacja pozarządowa, powinna się ona zajmować pomocą w poszukiwaniu pracy oraz wsparciem rodzin, w których obecne są zjawiska patologiczne i bieda. Kolejnym pytaniem dotyczącym deficytów było pytanie: „Jaki rozmiar mają wymienione zjawiska?”.

Ryc. 11. Odpowiedzi respondentów na pytanie ankiety:„Jaki rozmiar mają wymienione zjawiska?”

Sondaże

Na stronie internetowej www.rewitalizacja.mlawa.pl zamieszczono dwa sondaże. Wyniki sond są następujące:

W którym obszarze rewitalizacja naszego miasta jest najbardziej potrzebna?
Wyniki głosowania Liczba głosów
techniczno-infrastrukturalnym (modernizacja infrastruktury miejskiej) 209 gospodarczo-ekonomicznym (stworzenie lepszych warunków rozwoju i działania dla przedsiębiorców) 22 społeczno-kulturalnym (integracja społeczna, większy dostęp do kultury i edukacji) 30 wszystkie obszary są równie ważne i działania rewitalizacyjne powinny być podejmowane we wszystkich wyżej wymienionych kategoriach 70
Jak wynika z przeprowadzonego sondażu, przeważająca większość respondentów uznała za najbardziej potrzebną rewitalizację miasta w sferze techniczno-infrastrukturalnej (modernizacja infrastruktury miejskiej). 70 osób uznało, że wszystkie obszary interwencji są równie istotne. Jak pokazują wyniki już w fazie realizacji należy zainwestować środki w promocje idei rewitalizacji jako mechanizmu komplementarnego, który będzie działał prawidłowo, o ile interwencja dotyczyć będzie wszystkich sfer aktywności publicznej człowieka.
Jak, Twoim zdaniem, najlepiej zagospodarować w ramach rewitalizacji budynek po przychodni kolejowej na Wólce przy ul. Piłsudskiego?
Wyniki głosowania Liczba głosów
Utworzenie biblioteki 200 Utworzenie centrum dla organizacji pozarządowych (miejsce na działalność organizacji) 25 Utworzenie miejskiego centrum integracyjno-edukacyjnego dla młodzieży i dorosłych (edukacja nieformalna, kursy, szkolenia, kółka zainteresowań 63 Mam zupełnie inny pomysł na wykorzystanie tego budynku 14

Zaskakujące są wyniki tego sondażu, bowiem mieszkańcy wskazali na bardzo jednorodny zakres działalności, która mogłaby być prowadzona w tym budynku. Tymczasem bibliotekę mogłyby prowadzić organizacje pozarządowe, czy centrum integracyjno-edukacyjne prowadząc przy tym inne formy aktywności.

Jak pokazują wyniki już w fazie realizacji należy zainwestować środki w promocje idei rewitalizacji jako mechanizmu komplementarnego, który będzie działał prawidłowo, o ile interwencja dotyczyć będzie wszystkich sfer aktywności publicznej człowieka.

5. CHARAKTERYSTYKA OBSZARÓW PRZEZNACZONYCH
DO REWITALIZACJI ORAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ W RAMACH LPR

CENTRUM

Na obszar Centrum składają się 2 „podobszary”:

Centrum

Słowackiego

W części obszaru Centrum znajdują się miejsca, ulice i obiekty wymagające działań rewitalizacyjnych. Są to przede wszystkim:

Ratusz

Pierzeje Rynku

Kościół p.w. Św. Trójcy

ul. 3 Maja

ul. Wąska

Plac 1 Maja (tzw. „Zielony Rynek”) wraz częścią rzeki Seracz

Obszar w okolicach „Handlowca”

Hala Targowa (i targowisko)

Dla części obszaru Centrum (Stary Rynek i obszar przyległy do Centrum) opracowano koncepcję architektoniczną, będącą inspiracją do podejmowania dalszych tego typu działań.

WÓLKA

Na ten obszar składają się „podobszary” (ulice, wokół których koncentruje się życie mieszkańców Wólki):

Rynkowa

Dworcowa

Napoleońska (droga powiatowa)

Dodatkowym, specyficznym obszarem w obrębie Wólki jest zabytkowa Kolejka wąskotorowa.

OSIEDLE MŁODYCH

Obszar Osiedla Młodych jest ograniczony ulicami: Al. Piłsudskiego, Szpitalną, Łojewskiego i przedłużeniem ul. Staszewskiego (droga osiedlowa).

Zakłada się, że działania rewitalizacyjne podjęte w poszczególnych obszarach będą oddziaływać na najbliższe otoczenie (dotyczy to zwłaszcza Wólki).

Przedsięwzięcia w obszarach przeznaczonych do rewitalizacji

Przedsięwzięcie Obszar

„Nowe-Stare Miasto”	IA

„Mława nad Seraczem”	IA

„Handlowe Centrum”	IA

„Przywrócenie dawnej świetności ulicy Słowackiego”	IB

Rewitalizacja obszaru Wólka - Rynkowa	IIA

Rewitalizacja obszaru Wólka - Napoleońska	IIB

Rewitalizacja obszaru Wólka - Dworcowa	IIC

Rewitalizacja obszaru Wólka - Kolejka wąskotorowa	IID

Osiedle Młodych	III

W ramach przedsięwzięć realizowane będą projekty i zadania. Przewidziano zadania
o różnym charakterze:

materiałowo – techniczne (M – T)

gospodarcze (G)

społeczne (S)

mieszane ( M-T/G, MT/S, S/G) i inne kombinacje

CENTRUM

W obszarze tym występuje gęsta zabudowa. W drugiej połowie XV w. powstał zespół podstawowych budynków miejskich zlokalizowany na środku rynku. Kamienice pochodzą
z początku XX w. i stanowią przykład budownictwa w stylu secesyjnym. Przebudowy ulic wpadających do rynku oraz samego rynku dokonane w minionych wiekach nie zatarły dawnego układu urbanistycznego. Budynki usytuowane w centrum miasta przy rynku głównym stanowią jego ozdobę. Rynek mławski był najważniejszą częścią miasta, warunkującą poniekąd jego istnienie. Układ urbanistyczny, z którym w rynku zbiega się osiem ulic po dwie do każdego narożnika, jest układem w polskich warunkach najczęściej spotykanym. Staromiejskie życie skupiało się na rynku, który odzyskał swój charakter dopiero po wybudowaniu obwodnicy miasta – wtedy stał on się rekreacyjnym centrum służącym mieszkańcom i przyjezdnym ze zlokalizowaną tutaj siecią sklepów usługowych. Przywrócenie oryginalnych form architektonicznych w tym obszarze i wydłużenie godzin otwarcia sklepów i punktów usługowych ożywiłoby znacznie życie społeczne. Centrum charakteryzuje się dużą aktywnością gospodarczą, a co za tym idzie, na tym terenie skupia się życie handlowe i kulturalne mieszkańców.

Na szczególną uwagę zasługują m.in. następujące obiekty usytuowane w Centrum:

Secesyjna kamienica narożna z początku XX w. (róg Placu 1 Maja i ul. 18 Stycznia).

Obecny budynek z 1889 r., w którym mieści się Archiwum Miasta Stołecznego Warszawy – Oddział w Mławie przy ul. Narutowicza – pierwotnie pełnił funkcję więzienia powiatowego.

Neorenesansowy budynek Poczty Polskiej z 1906 r. (tzw. „stara poczta” – pierwotnie mieścił się tu Urząd Finansowy) na rogu ul. Reymonta i ul. Żeromskiego.

Hala Targowa z 1912 r. (przy ul. Żwirki) świadczy o dawnej świetności miasta, gdyż w owym czasie tylko Warszawa mogła się poszczycić Halami Mirowskimi –
na północnym Mazowszu nie miał ich ani Płock, ani Ciechanów, ani Pułtusk.

Kamienice na ul. Żwirki i ul. Żeromskiego.

Kamienica na rogu ul. 3 Maja i ul. Żeromskiego – jeden z piękniejszych budynków
w stylu secesyjnym w Mławie. Przed I wojną światową mieścił się tu Hotel „Victoria”.

Reprezentacyjna secesyjna kamienica przy Starym Rynku 6 (wschodnia pierzeja).

Młyn przy ul. Narutowicza.

Wartości wskaźników dla tego obszaru za 2008 r. kształtowały się następująco: wskaźnik prowadzenia działalności gospodarczej wynosił 15,25, wskaźnik wysokiego poziomu przestępczości wynosił 22,92, wskaźnik zasobności mieszkańców był na poziomie 0,32, natomiast wskaźnik gęstości zaludnienia kształtował się na poziomie 43 623 os./km2. Ponadto tylko dla obszaru Centrum wyliczono wskaźnik poziomu wartości zasobu mieszkaniowego, który wynosił 90, gdzie wartość referencyjna dla województwa mazowieckiego wynosi 81 (za 2006 r.).

Rzeka Seracz przylega częściowo bezpośrednio do przeznaczonego do rewitalizacji Centrum i stanowi niejako integralną część tego obszaru. Planuje się wzdłuż rzeki wytyczenie ścieżki spacerowo-rowerowej z ławeczkami.

Ulica Słowackiego wytyczona została najprawdopodobniej w roku 1940 przez władze niemieckie dla usprawnienia komunikacji pomiędzy traktami zachodnimi prowadzącymi
z centrum miasta (ul. Kościuszki oraz Al. Piłsudskiego łącząca centrum miasta z Wólką przyłączoną do miasta w 1917 r.). W tym okresie również przez Niemców miały miejsca przekształcenia architektoniczne rynku.

Ulica ta charakteryzuje się regularną zabudową reprezentowaną przez wolnostojące, wielorodzinne budynki mieszkalne. Budynki wykonano według typowych projektów dla zabudowy z tego okresu (budowane w latach 1940–1943). Jedna z anegdot mówi
o wykorzystanie na budowę cegieł z mającego powstać na Wólce kościoła. Budynki usytuowane kalenicowo, pierwotne pokrycie dachu dachówką ceramiczną wypalaną falistą tzw. holenderką na deskowaniu pełnym z desek na styk. Podłogi deskowane
w pomieszczeniach piwnic betonowe. Drzwi zewnętrzne dwuskrzydłowe lub jednoskrzydłowe płycinowe z dekoracją częściowo przeszklone, prostokątne. Otwory drzwiowe wykończone dekoracyjną opaską i gzymsem. Drzwi wewnętrzne bez dekoracji. Okna prostokątne, podwójne, dwuskrzydłowe, otwory okienne obwiedzione ozdobnymi profilami opaskami. Schody zewnętrzne betonowe, wewnętrzne drewniane, policzkowe, zabiegowe z profilowanym pochwytem. Stropy ceglane nad piwnicą, drewniane nad kondygnacjami. Na rzucie prostokąta, dwukondygnacyjne, jednopiętrowe, podpiwniczone
w wielu przypadkach z poddaszem użytkowym, dach czterospadowy.

Omawiany obszar stanowi przykład historycznej zabudowy świadczącej o rozwoju planistycznym miasta w latach 1940–1945, zgodnie z niemieckimi osiągnięciami
w dziedzinie urbanistyki. Jednolita, regularna zabudowa zapewniała ład przestrzenny, funkcjonalność i komfort mieszkańcom. Kompozycja przestrzenna i korelacja form architektonicznych z zielenią, w myśl ówczesnych projektantów zapewniały należyty standard mieszkania. Budynki odsunięte od osi ulicy, z dodatkową przestrzenią wypełnioną zielenią, gwarantowały należyty odbiór formy architektonicznej, estetykę oraz izolację
od bezpośredniego oddziaływania czynników zewnętrznych (hałasu). Zaplecze budynków
od strony elewacji tylnej, również zagospodarowane zielenią, tworzą regularne parcele dla poszczególnych obiektów. Wartość zabytkowa ulicy Słowackiego wynika z wartości historycznej poszczególnych obiektów, a w szczególności całości założenia kompozycyjnego. Forma tego typu zabudowy została wykonana przez Niemców i dla Niemców (dla dygnitarzy niemieckich, zajmujących lokale o powierzchni użytkowej od 100 do 120 m2: 4 pokoje, kuchnia, łazienka oraz przedpokój), którzy w latach okupacji tworzyli nowy ład przestrzenny oraz odpowiednie standardy mieszkaniowe dla własnego społeczeństwa. Rozbudowany układ przestrzenny stanowiący przykład powyższej zabudowy występuje także w innych miastach, w których (chociażby w Ciechanowie) został objęty ochroną konserwatorską na podstawie miejscowego planu zagospodarowania.

W latach 1979–1985 w poniemieckich budynkach zamieszkały rodziny nauczycielskie, które po rozpoczęciu prac budowlanych przez Spółdzielnię Mieszkaniową „ZAWKRZE” w Mławie, otrzymały przydziały do nowoczesnego budownictwa. W latach 80. XX w. koniecznością było wykwaterowanie ubogiej społeczności z budynków miejskich oraz należących do osób prywatnych przeznaczonych do rozbiórki z ulic Płockiej i Długiej. Rodziny te zamieszkały w lokalach na ul. Słowackiego pozostawionych przez m.in. elitę nauczycielską. Duże powierzchnie lokalowe były przydzielane dla dwóch lub trzech rodzin, które po podziale metrażu miały wspólny korytarz i łazienkę. Z uwagi na ograniczone środki finansowe w budżecie miasta, nie przeprowadzano remontów budynków, dlatego ich stan techniczny jest zły (słaba wentylacja pomieszczeń, piecowe ogrzewanie, wspólne korytarze, wspólne łazienki).

Dopiero wprowadzenie nowej Polityki Mieszkaniowej na lata 2008–2015 Uchwałą
nr XXIII/246/2008 Rady Miejskiej w Mławie z dnia 30 czerwca 2008 r., pozwoliło
na zaplanowanie w budżecie miasta środków finansowych na remonty w odzyskiwanych lokalach i budowanie odrębnych łazienek rodzinom otrzymującym przydział mieszkaniowe. Pięć budynków wielorodzinnych znajdujących się przy ul. Słowackiego kwalifikuje się
do dokonania kapitalnego remontu z uwzględnieniem modernizacji po wcześniejszym wykwaterowaniu najemców do lokali zamiennych.

PRZEDSIĘWZIĘCIA ZAPLANOWANE W OBSZARZE IA – CENTRUM

Granice obszaru

Oś ul. Żeromskiego na odcinku od ul. Spichrzowej do skrzyżowania z ul. Reymonta – oś ul. Reymonta do skrzyżowania z ul. Sądową – oś
ul. Sądowej do skrzyżowania z ul. Żwirki – oś ul. Żwirki do skrzyżowania z ul. Leśną – oś ul. Leśnej do linii północnej granicy działki nr
10-3452/3 i 10-3426, zachodnia granica działki 10-3427, północna strona działki 10-3430 do ul. Wójtostwo – oś ul. Wójtostwo do ul. Żwirki – oś ul. Żwirki do skrzyżowania z ul. Chrobrego – oś ul. Chrobrego do uliczki osiedlowej (dawna ul. Misjonarska) – oś ul. Misjonarskiej do
ul. Padlewskiego – oś ul. Padlewskiego do skrzyżowania z ul. Narutowicza – oś ul. Narutowicza do rzeki Seracz – wschodnim brzegiem rzeki Seracz do ul. 18 Stycznia – oś ul. 18 Stycznia do linii zachodniej granicy działki nr 10-4311/1 – wzdłuż zachodniej granicy działki nr 10-4311/1 do linii północnej granicy działki nr 10-4304 – północną i zachodnią granicą działki nr 10-4304, zachodnią granicą działki nr 10-4320,
10-4332/6 – południową granicą działki nr 10-4321, 10-4318/27, 10-4318/29 do osi ul. Warszawskiej – oś ul. Warszawskiej do linii południowej granicy działki nr 10-744/5, 10-744/6 do osi uliczki wewnętrznej (dawny ślad ul. Grzebskiego) – oś dawnego śladu ul. Grzebskiego
do skrzyżowania z ul. Szewską – oś ul. Szewskiej do skrzyżowania z ul. Płocką (łącznie z działką nr 10-704) – oś ul. Płockiej do skrzyżowania z ul. Spichrzową – oś ul. Spichrzowej do skrzyżowania z ul. Żeromskiego.

IA1 Przedsięwzięcie „NOWE-STARE MIASTO”

PROJEKTY
ZADANIA	Zagospodarowanie przestrzeni publicznej	Płyta Starego Rynku	Pierzeje Starego Rynku i okolice przyległe
Charakter zadań	Sektor (zaangażowane podmioty)
M-T	1. W rejonie dawnej ul. Misjonarskiej 2. Skwery w bezpośrednim sąsiedztwie rewitalizowanego obszaru przy skrzyżowaniach ulic: a) Długiej i Spichrzowej, b) Starego Rynku i Warszawskiej, c) Narutowicza i Padlewskiego	1. Rewitalizacja Ratusza wraz z otoczeniem	Rewitalizacja kamienicy przy ul Płockiej 19	Publiczny
Oznakowanie miejsc historycznych	Publiczny
1. Skwer przy skrzyżowaniu ulic Spichrzowej i Płockiej	1. Odnowienie elewacji zewnętrznej kościoła Św. Trójcy	Prywatny
1. Pierzeja wschodnia, w tym: a) Kamienica na Starym Rynku 6 b) Ul. Wąska 2. Pierzeja południowa, w tym: a) Miejski Dom Kultury 3. Pierzeja zachodnia 4. Pierzeja północna	Publiczny i prywatny
G	1. Ustalenie reguł i wytycznych w celu poprawienia jakości elementów reklamowych	Publiczny
2. Podjęcie działań aktywizujących podejmowanie działalności gospodarczej w zakresie gastronomii i hotelarstwa
3. Stworzenie punktu informacji turystycznej wraz ze sprzedażą pamiątek z Mławy	Publiczny i prywatny
S	1. Przeprowadzenie szkoleń w zakresie informacji turystycznej po Mławie	Publiczny
2. Szkolenie dla właścicieli lokali użytkowych w zakresie elementów reklamowych

IA2 Przedsięwzięcie „MŁAWA NAD SERACZEM”

PROJEKTY
ZADANIA	Poprawa architektury budynków w rejonie „Zielonego Rynku”	Rewitalizacja nieruchomości poprzemysłowej przy ul. Narutowicza 8	Zagospodarowanie przestrzeni publicznej na Placu 1 Maja	Stworzenie „strefy rekreacji” nad rzeką Seracz na odcinku od ul. Warszawskiej do ul. Leśnej
Charakter zadań	Sektor (zaangażowane podmioty)
M-T	1. Rozbudowa budynku Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej	1. Urządzenie zieleni i wyposażenie w małą architekturę skweru przy Placu 1 Maja	1.Budowa ścieżki rowerowej i ciągu pieszego 2. Urządzenie zieleni i mała architektura 3. Regulacja rzeki Seracz	Publiczny
1. Budowa plomb urbanistycznych w ciągu ulic: Narutowicza, Plac 1 Maja i 18 Stycznia 2. Rewitalizacja zabytkowej kamienicy (Plac 1 Maja 7) 3. Rewitalizacja wielorodzinnego budynku mieszkalnego (Plac 1 Maja 5)	1. Budowa kompleksu usług hotelowo-gastronomicznych i kulturalno-oświatowych i rekreacyjnych na terenie dawnego młyna	Prywatny
G	Wystawienie na sprzedaż działek zabudowanych obiektami komunalnymi przeznaczonymi do rozbiórki z określeniem pożądanych funkcji	Publiczny
S	1. Wzmocnienie roli MOPS jako kreatora życia kulturalnego w obszarze IA2	Publiczny
2.Przeprowadzanie konkursów dla organizacji pozarządowych na inicjatywy uatrakcyjniające ofertę kulturalną w obszarze IA2	Publiczny i prywatny

IA3 Przedsięwzięcie „HANDLOWE CENTRUM”

(zamknięte w obrębie wyznaczonym ulicami: 3 Maja, Żeromskiego, Plac 3 Maja, Wigury, Reymonta, Sądowa, Żwirki, Chrobrego)

PROJEKTY
ZADANIA	Ożywienie przestrzeni publicznej	Rewitalizacja ul. 3 Maja	Zwiększenie roli dużych obiektów handlowo-usługowych	Rewitalizacja kamienic o wartości historycznej
Charakter zadań	Sektor (zaangażowane podmioty)
M-T	1. Między ulicami 3 Maja i Spichrzową 2. W okolicy „Handlowca” 3. Na skrzyżowaniu ulic Sądowej i Żwirki 4. Odtworzenie ul. Przechodniej	1. Uporządkowanie infrastruktury technicznej wraz z nawierzchniami pieszymi i jezdnymi 2. Pierzeje ulicy: a) południowa (budynki Miejskiej Biblioteki Publicznej i Muzeum Ziemi Zawkrzeńskiej) b) północna (budynki: dawny Hotel Victoria, ul. 3 Maja 18)	Publiczny
1. Modernizacja istniejących obiektów: a) Hala Targowa wraz z targowiskiem b) „Handlowiec” c) Zespół pawilonów przy „Handlowcu” d) „Pawilon PZGS” 2. Budowa budynków mieszkalno-użytkowych w rejonie dawnej ul. Przechodniej	1. „Stara Poczta” 2. Zabytkowe kamienice na ul. Żwirki (nr: 11, 15, 17, 20, 22, 29, 32A, 34)	Prywatny
1. Kamienica przy ul. Żeromskiego 5/1	Publiczny i prywatny
G	1. Ustalenie warunków dzierżaw gruntów gminnych i najmu lokali komunalnych w celu pobudzenia rozwoju przedsiębiorczości w pożądanych dziedzinach działalności gospodarczej (gastronomia, hotelarstwo, usługi)	Publiczny
2. Zwiększenie dostępności czasowej punktów handlowo-usługowych, zwłaszcza zlokalizowanych w Hali Targowej i „Handlowcu”	Prywatny
S/G	Uruchomienie w Muzeum i Bibliotece kawiarenek nawiązujących klimatem do przedmiotu działalności tych placówek	Publiczny i prywatny

PRZEDSIĘWZIĘCIE ZAPLANOWANE W OBSZARZE IB – SŁOWACKIEGO

Granice obszaru

Północno-zachodnie granice działek – od ul. Kościuszki: 10-4013/13, 10-4013/11, 10-4013/10, 10-4013/8, 10-4007 – zachodnia i północna granica działki nr 10-3984 – północna i wschodnia granicą działki nr 10-4036, wschodnia granica działki nr 10-4046/4 – południowo-wschodnia granica działek nr: 10-4056/3, 10-4056/4, 10-4056/1 (do ul. Kościuszki).

IB1 Przedsięwzięcie „PRZYWRÓCENIE DAWNEJ ŚWIETNOŚCI ULICY SŁOWACKIEGO”

PROJEKTY
ZADANIA	Podniesienie jakości architektonicznej estetyki i funkcjonalności wielorodzinnych budynków komunalnych	Zagospodarowanie przestrzeni publicznej w otoczeniu ulicy Słowackiego	Rozwój handlu i usług w rejonie ulicy Słowackiego	Stworzenie oferty kulturalnej w oparciu o placówki oświatowe zlokalizowane w rejonie ulicy Słowackiego
Charakter zadań	Sektor (zaangażowane podmioty)
M-T	1. Remonty budynków na ul. Słowackiego nr: 1, 3, 5, 10, 12	1. Zmiana oświetlenia w celu poprawy bezpieczeństwa 2. Budowa placu zabaw 3. Urządzenie zieleni i mała architektura (np. Ławeczka Słowackiego)	Publiczny
G	1. Wykorzystanie pawilonu PSS 2. Rozwinięcie działalności usługowej w budynkach mieszkalnych jedno- i wielorodzinnych w okolicy ul. Słowackiego	Prywatny
S/G	„Desant mieszkaniowy” zmierzający do powstawania wspólnot mieszkaniowych	Publiczny i prywatny
S	1. Zwiększenie poczucia bezpieczeństwa poprzez regularne patrole straży miejskiej i policji 2. Przeprowadzanie konkursów dla organizacji pozarządowych na inicjatywy uatrakcyjniające ofertę kulturalną w obszarze IA3	Publiczny
1. Oferta kulturalna dla mieszkańców przygotowana przez: a) zespół szkół katolickich b) Miejskie Przedszkole Samorządowe nr 4 c) Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy	Publiczny i prywatny

WÓLKA

Północna część Mławy zwyczajowo nazywana jest Wólką. Jej mieszkańcy charakteryzują się wysokim poczuciem odrębności od reszty miasta. Nie ma podstaw,
by stwierdzać, że obszar Wólki to dawne osiedle kolejowe. Niemniej zamieszkująca tam społeczność stanowi liczny procent takiego środowiska. Wólka stanowi kwartał miejski
o robotniczym charakterze.

Niemal całość zabudowy stanowi założenie z lat między wojennych (1918–1939), eklektyczne, bezstylowe z nielicznymi przykładami naśladownictwa budowli małomieszczańskich o charakterze historyzującym. Obecne są dość liczne uzupełnienia
o budownictwo współczesne zarówno w kategorii budynków mieszkalnych – jednorodzinnych, jak i budowli publicznych.

Niestety również budownictwo z lat 60. XX wieku jest również stylistycznie nieporadne, o cechach budownictwa po modernistycznego, charakterystycznego dla budowli okresu socjalizmu w Polsce. Szczególnie duże obszary Wólki zajmuje Zespół Placówek Oświatowych i przedszkole oraz kościół z otoczeniem. Większość założenia urbanistycznego tej dzielnicy to niska zabudowa o zdekapitalizowanej strukturze i substancji.

Obszar, o którym mowa charakteryzuje brak wyposażenia w obiekty o charakterze usługowo-handlowym, kulturalnym, gastronomicznym, wypoczynkowym, a także brak wyposażenia w urządzenia publicznego użytku, takie jak: zdroje uliczne, ławki, park, place zabaw. Zdegradowane są również nawierzchnie ulic i chodników. Całość pod względem krajobrazowym stanowi teren mocno zdezorganizowany i zaniedbany, pomimo regularnego układu ulic. W takich warunkach zamieszkuje ludność w przeważającej części mocno zubożała, na skutek przeobrażeń gospodarczych ostatnich lat, w tym również na skutek przekształceń własnościowych i gospodarczych w największym do niedawna przedsiębiorstwie państwowym w Polsce: PKP.

Na terenie Wólki, w dzielnicy przemysłowej od dziesięcioleci zlokalizowane są firmy będące głównymi pracodawcami dla mieszkańców Mławy i okolic (m.in. LG). Pomimo tego, na Wólce kumuluje się wiele niekorzystnych zjawisk, które powodują, że obszar ten wymaga interwencji. Szczególnie dotyczy to podobszarów:

Rynkowej,

Napoleońskiej,

Dworcowej.

Na tych obszarach mamy do czynienia z najwyższą w mieście stopą długotrwałego bezrobocia rejestrowego, która znacznie przekracza średnią wojewódzką. Ponadto obszary
te mają najniższy w całym mieście wskaźnik prowadzenia działalności gospodarczej, który
w przypadku Dworcowej jest ponad 3 razy mniejszy od średniej wojewódzkiej. Wszystkie obszary charakteryzują się bardzo niskim wskaźnikiem poziomu cywilizacyjnego, co wynika z faktu, że niemal cała dzielnica nie ma sieci kanalizacyjnej. Obszar Dworcowej cechuje się znacznie wyższym od referencyjnego wskaźnikiem przestępczości, natomiast w obszarze Rynkowej, aż trzykrotnie ponad średnią wojewódzką przekroczony został wskaźnik poziomu ubóstwa i wykluczenia. W zabudowie wspomnianych obszarów Wólki znajduje się kilka obiektów o wartości zabytkowej i historycznej.

Przy ul. Rynkowej 10 znajduje się zabytkowa kamienica z 1934 roku, której właścicielem jest Wspólnota Własnościowa, w tym Miasto Mława. Na parterze budynku mieści się obecnie apteka. Przestrzeń publiczna między Al. Piłsudskiego i ul. Rynkową jest zaniedbana, co wynika z faktu, iż większość tego obszaru w dużej części stanowią tereny kolejowe. Miasto od kilku lat podejmuje próby przejęcia tych terenów
od PKP. W tym obszarze, przy ul. Rynkowej 3 znajduje się wzniesiony w latach 20. XX wieku ceglany budynek byłej przychodni kolejowej (wpisany do rejestru zabytków) – obecnie własność prywatna. Nieruchomość wzniesiono w trakcie odbudowy, częściowo zniszczonego podczas I wojny światowej zespołu obie obiektów dworca kolejowego. Forma architektoniczna budynku, obecnie unikalna w skali regionu, reprezentuje jedną z odmian stylu narodowego. Budynek przychodni kolejowej stanowi ciekawy przykład architektury międzywojennej na terenie Mławy. Jako jeden z elementów zabudowań dworca kolejowego jest świadectwem przemian architektonicznych związanych z rozwojem kolei na terenie Mazowsza, zaś oszczędna w formie architektura budynku jest przykładem adaptacji motywów zdobniczych do potrzeb obiektu użyteczności publicznej.

Miasto Mława jest w trakcie negocjacji w sprawie nieodpłatnego przekazania przez PKP terenów przy ul. Rynkowej. W 2009 r. PKP wyraziło zgodę na zagospodarowanie przestrzeni publicznej na koszt miasta w okolicach kładki dla pieszych nad torami (klomb, ławki, kosze na śmieci etc.).

Przy ul. Napoleońskiej istniał bardzo rozległy zespół koszar wojska rosyjskiego (rozbudowany pod koniec XIX w.), który także przyciągał cywilną zabudowę. Wspomnieć należy o najcenniejszym na omawianym obszarze pod względem zabytkowym domu
(ul. Napoleońska 8), który zapewne związany był z wzniesionym dalej na północ zespołem szpitala straży granicznej wybudowanym około 1900 r. (tzw. „szpital zakaźny”, dziś
w krańcowej ruinie, składał się z następujących budynków: oddziału zakaźnego, oddziału choroby płuc, kuchni, budynku gospodarczego, kostnicy). Nazwa ul. Napoleońskiej powstała ok. 1920 r. i nawiązywała do wkroczenia tą drogą do miasta zwycięskich wojsk Napoleona pod dowództwem marszałka Bernadotte.

Jednym z ciekawszych obiektów znajdujących się przy ul. Dworcowej 12 jest budynek dawnej Komory Celnej z 1898 r., który stanowi świadectwo niegdysiejszego nadgranicznego położenia miasta. Obok znajduje się budynek byłego kina „Kolejarz” – obecnie w ruinie.
W skład dawnego zespołu urzędu celnego, oprócz Komory Celnej, wchodził m.in. budynek siedziby szefa komory ceł (ul. Dworcowa 10). W pobliżu znajduje się także dawny drewniany dom dróżnika z początku XX w. Tereny wokół ul. Dworcowej w dużej części należą do PKP (m.in. stanowiska autobusowe, niezagospodarowane tereny zielone, nieestetyczny parking), co jest powodem braku zagospodarowania tego obszaru.

Na obszarze Wólki planowane jest stopniowe uzupełnianie zabudowy, zagospodarowanie przestrzeni publicznej, rewitalizacja budynku dawnej przychodni kolejowej (wraz z otoczeniem) wybudowanie osiedla mieszkaniowego w miejscu byłego szpitala zakaźnego, poprawa estetyki terenu plebanii oraz przebudowa ul. Napoleońskiej.

Obszarem, który wymagają także rewitalizacji jest: Wólka – Kolejka Wąskotorowa.
Z uwagi na specyfikę tego zaniedbanego, lecz słabo zurbanizowanego obszaru nie można było dla niego wyliczyć wskaźników, które były wykorzystywane w przypadku pozostałych przytaczanych terenów. Jednakże ze względu na ogromny potencjał rekreacyjno-turystyczny obszar ten powinien być ujęty w LPR. Kolejka wąskotorowa jest objęta ochroną przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i stanowi niezaprzeczalnie wielką atrakcję turystyczno-rekreacyjną.

Mławska Kolei Dojazdowa została uruchomiona w 1915 r. i jest zabytkiem techniki. Wąskotorówka przetrwała czasy II wojny światowej i roku 1946 znowu zaczęła funkcjonować. Kolejka przez mieszkańców nazywana była „Niezawodnym środkiem transportu”. W latach 80. ubiegłego wieku nastąpił kryzys – zaczęto zawieszać kursowanie pociągów, nie zakupywano nowego taboru, nie remontowano torowiska. W roku 1981 wycofano pociągi osobowe z odcinka Ciechanów-Krasne, pięć lat później zamknięto stacje towarową w Przasnyszu. W roku 2001 Mławską Kolej Dojazdową postawiono w stan upadłości. Od 2002 r. kolejka jest własnością gminy Krasne. Obecnym operatorem wąskotorówki jest Lokalna Organizacja Turystyczna Północnego Mazowsza – sekcja Mławskiej Kolei Dojazdowej. Należy tu nadmienić, iż Urząd Miasta Mławy jest jednym
z członków LOT, i władze miasta są zainteresowane reaktywacją wąskotorówki. Reaktywacja MKD jest także przewidziana w Koncepcji promocji i rozwoju markowego produktu turystycznego w obiektach poprzemysłowych turystyki industrialnej w Polsce (projekt) sporządzonej przez Polska Organizację Turystyczną (POT).

Długość torów MKD ma ponad 70 km i stanowi połączenie Mławy z Makowem Mazowieckim. Na terenie miasta Mławy znajdują się następujące obiekty: dyspozytornia, warsztat, parowozownia, magazyn ogólny, pomieszczenie dyżurnego ruchu (stan obiektów należy określić jako średni lub zły).

W projekcie Strategii Rozwoju Turystyki Północnego Mazowsza do roku 2020 założono, iż kolejka wąskotorowa Mława – Maków Mazowiecki (wraz z trasą turystyczną Północnego Mazowsza) stanowić ma kręgosłup turystyki w tym rejonie. Rewitalizacja zabytkowej kolejki związana jest z utworzeniem zintegrowanego produktu turystycznego, czyli wykorzystanie jako siły napędowej do rozwoju turystyki na terenie północnego Mazowsza.

PRZEDSIĘWZIĘCIE ZAPLANOWANE W OBSZARZE IIA – WÓLKA–RYNKOWA

Granice obszaru

Nr działek:10-1576/62, 10-1576/85, 10-1576/86, 10-1884/1, 10-1884/2, 10-1885, 10-1845, 10-1846/1, 10-1846/2, 10-1847/1, 10-1847/2,
10-1873, 10-1848, 10-1849/4, 10-1850, 10-1868/3, 10-1868/4, 10-1871/1, 10-1871/2, 10-1872/1, 10-1872/2, 10-1873, 10-1874/1, 10-1874/2,
10-1889/1, 10-1889/2, 10-1890, 10-1891, 10-1895/4, 10-1895/5, 10-1896/1-3.

IIA1 – Przedsięwzięcie : „REWITALIZACJA OBSZARU WÓLKA-RYNKOWA”

PROJEKTY
ZADANIA	Podniesienie, jakości architektonicznej, estetyki i funkcjonalności obszaru Wólka Rynkowa	Ożywienie przestrzeni w otoczeniu ulicy Rynkowej
Charakter zadań	Sektor (zaangażowane podmioty)
M-T	1. Podniesienie, jakości architektonicznej, estetyki i funkcjonalności wielorodzinnych budynków mieszkalnych, w tym budynków komunalnych Przebudowa ulicy Rynkowej ( nawierzchnia, chodniki, parkingi) 3. Przeprowadzenie remontów budynków z ewentualną zmianą funkcji lokali w celu podniesienia ich jakości architektonicznej i estetyki	1.Zagospodarowanie przestrzeni publicznej w otoczeniu ulicy Rynkowej (elementy małej architektury i użyteczności publicznej, fontanna) 2. Modernizacja systemu oświetlenia ulicznego w celu podniesienia bezpieczeństwa	Prywatny i publiczny
G	1.Uporządkowanie targowiska w celu podnisienia aktywności i atrakcyjności gospodarczej obszaru	Prywatny i publiczny
M-T/G/S	Przywrócenie funkcji użytkowej (gospodarczej, kulturalnej i/lub społecznej) budynkowi dawnej przychodni kolejowej.	Prywatny
M-T	Podniesienie, jakości architektonicznej, estetyki i funkcjonalności wielorodzinnych budynków mieszkalnych	Prywatny i publiczny
M-T/S	Utworzenie ogródka jordanowskiego	Prywatny i publiczny
S	Zwiększenie poczucia bezpieczeństwa poprzez regularne patrole straży miejskiej i policji	Publiczny

PRZEDSIĘWZIĘCIE ZAPLANOWANE W OBSZARZE IIB – WÓLKA–NAPOLEOŃSKA (obszar Osiedla PRIM)

Granice obszaru

Oś ul. Cmentarnej na odcinku od ul. Granicznej do skrzyżowania z ul. Napoleońską – oś ul. Napoleońskiej (w kierunku Al. Piłsudskiego) – północno-zachodnia granica działek nr 10-1928/1, 10-1932 – północno-wschodnia granica działki nr 10-1933/2 – południowo-wschodnia granica działek nr 10-1927/2, 10-1925 do ul. Granicznej – oś ul. Granicznej do skrzyżowania z ul. Cmentarną.

IIB1 – Przedsięwzięcie: „REWITALIZACJA OBSZARU WÓLKA – NAPOLEOŃSKA”

PROJEKTY
ZADANIA	Podniesienie jakości architektonicznej estetyki i funkcjonalności wielorodzinnych budynków przy ul. Napoleońskiej	Zagospodarowanie przestrzeni publicznej w otoczeniu ulicy Napoleońskiej	Przeciwdziałanie negatywnym zjawiskom społecznym w obszarze Wólka-Napoleońska
Charakter zadań	Sektor (zaangażowane podmioty)
M-T	1. Termomodernizacja i remonty budynków na osiedlu PRIM	1.Modernizacja systemu oświetlenia ulicznego w celu podniesienia bezpieczeństwa 2. . Zagospodarowanie przestrzeni publicznej, urządzenie zieleni i budowa placów zabaw	Prywatny i publiczny
S	1.Organizacja czasu wolnego dla dzieci i młodzieży mieszkającej na osiedlu PRIM poprzez utworzenie klubu osiedlowego	Prywatny i Publiczny
S	1.Zwiększenie poczucia bezpieczeństwa poprzez regularne patrole straży miejskiej i policji	Publiczny

PRZEDSIĘWZIĘCIE ZAPLANOWANE W OBSZARZE IIC – WÓLKA–DWORCOWA

Granice obszaru

Nr działek:10-1576/43, 10-1576/42, 10-1576/41.

IIC1 Przedsięwzięcie: „REWITALIZACJA OBSZARU WÓLKA – DWORCOWA”

PROJEKTY
ZADANIA	Podniesienie, jakości architektonicznej estetyki i funkcjonalności budynków mieszkalnych i usługowych	Zagospodarowanie przestrzeni publicznej w otoczeniu ulicy Dworcowej
Charakter zadań	Sektor (zaangażowane podmioty)
M-T	1. Przeprowadzenie remontów budynków z ewentualną zmianą jakości lokali w celu podniesienia jakości architektonicznej i estetyki	1. Modernizacja systemu oświetlenia ulicznego w celu podniesienia bezpieczeństwa	Prywatny i publiczny
M-T	1.Przebudowa chodnika na ul. Dworcowej w celu uporządkowania ruchu drogowego 2.Przebudowa ( odsunięcie od zabudowań) osi ul. Dworcowej w celu uporządkowania ruchu drogowego	Prywatny i publiczny
S	Zwiększenie poczucia bezpieczeństwa poprzez regularne patrole straży miejskiej i policji	Publiczny
S/G/M-T	Zwiększenie atrakcyjności tego obszaru do zamieszkania i prowadzenia działalności gospodarczej	Prywatny i publiczny

PRZEDSIĘWZIĘCIE W OBSZARZE IID – WÓLKA–KOLEJKA WĄSKOTOROWA

Granice obszaru

Teren działki nr 10-1793/1 ograniczony liniami: północno-zachodnią granicą działki 10-1810/1 i 10-1810/2 oraz północno-zachodnią granicą działki 10-1792 i 10-1753.

IID1 Przedsięwzięcie: „REWITALIZACJA OBSZARU WÓLKA – KOLEJKA WĄSKOTOROWA”

PROJEKT Przywrócenie walorów turystycznych i rozwój gospodarczo-społeczny terenów kolei wąskotorowej w Mławie
ZADANIA	Charakter zadań	Sektor (zaangażowane podmioty)
M-T/S/G	1.Utworzenie mini-muzeum i ścieżki edukacyjnej w obszarze IID w ramach zagospodarowania terenów poprzemysłowych na cele turystyczno-edukacyjne	Prywatny
S/G	Promocja i informacja turystyczna w celu podniesienia atrakcyjności obszaru
G/M-T	Uruchomienie kolei wąskotorowej w ramach zagospodarowania terenów przemysłowych na cele turystyczne i edukacyjne Stworzenie punktów gastronomicznych w ramach zagospodarowania terenów przemysłowych na cele turystyczno-edukacyjne Zaaranżowanie zieleni i elementów konfekcji ulicznej i małej architektury w ramach zagospodarowania terenów poprzemysłowych na cele turystyczno-edukacyjne

OSIEDLE MŁODYCH

Nazwa osiedla (tzw. „osiedle robotnicze” lub „pracownicze”) została nadana z uwagi na przydział lokali młodym osobom zatrudnionym w zakładach PRIM i PBR. Były
to mieszkania „patronackie”; pracownicy otrzymywali przydział w zamian za wykończenie wskazanego mieszkania. Na tym obszarze koncentruje się wiele negatywnych zjawisk,
z których najpoważniejszym jest wzrost przestępczości zwłaszcza wśród nieletnich oraz związany z tym spadek poczucia bezpieczeństwa mieszkańców osiedla (świadczą o tym np. kraty na balkonach). Budynki mają charakter typowych blokowisk budowanych w latach 80. ubiegłego wieku.

Teren Osiedla Młodych stanowi jedno z największych skupisk ludności w mieście (liczba zameldowanych na dzień 31.12.2008 r. wynosiła 1619 osób). W 14 blokach Spółdzielni Mieszkaniowej „Zawkrze” (oddawanych do użytku w latach: 1982–1991) jest 397 mieszkań (lokatorskie: 6,55%, odrębna własność: 44,08%, własnościowe prawo do lokalu: 49,37%).

Poza budynkami Spółdzielni Mieszkaniowej „Zawkrze” na Osiedlu Młodych zlokalizowane są 3 budynki wspólnot mieszkaniowych z łączną ilością 60 mieszkań( po 20 mieszkań w każdym budynku). Budynki te w 1990r. w drodze komunalizacji stały się własnością gminy. Od 2004 roku na podstawie uchwały nr XXVI/300/2004 Rady Miejskiej w Mławie prowadzona jest bezprzetargowa sprzedaż lokali na rzecz najemców z 80% bonifikatą. Obecnie tylko około 20% mieszkań w tym zasobie stanowią lokale komunalne.

Obok Osiedla Młodych w ostatnich latach powstały dwa nowoczesne osiedla budowane systemem deweloperskim: „Zielone Tarasy” (windy, wielostanowiskowy garaż podziemny, kontrola dostępu) oraz bloki Spółdzielni Mieszkaniowej „Zacisze”. Rewitalizacja Osiedla Młodych zniosłaby dysproporcje w zakresie standardu i estetyki sąsiadujących
ze sobą osiedli.

Do działań dotyczących poprawy infrastruktury technicznej należy zaliczyć termomodernizację części bloków budowanych w technologii wielkiej płyty. Wykonanie
w ramach tego zadania odnowienia elewacji budynków poprawiłoby znacznie estetykę osiedla. Istotne jest to ze względu na fakt, iż kształt tzw. przestrzeni publicznej ma wpływ
na funkcjonowanie społeczeństwa, np. właściwie zagospodarowana, estetyczna i harmonijna przestrzeń może zapobiegać różnym konfliktom społecznym.

Według analizy wskaźnikowej w 2008 r. wartość wskaźnika długotrwałego bezrobocia w obszarze Osiedla Młodych wynosiła 7% i była wyższa od wartości referencyjnej dla Województwa Mazowieckiego (4,7%). Osiedle Młodych (tak jak pozostałe obszary) spełnia kryterium długotrwałego bezrobocia. Także wskaźnik prowadzenia działalności gospodarczej był niekorzystny i wynosił 8,72 dla tego obszaru (wartość referencyjna dla Województwa Mazowieckiego: 11,8%). Wartość referencyjna wskaźnika wysokiego poziomu przestępczości wyniosła w 2008 r. 36, 6, natomiast wartość tego wskaźnika dla Osiedla Młodych kształtował się na poziomie 29,05. Wskaźnik poziomu zasobności mieszkańców we wszystkich obszarach przewidzianych do rewitalizacji był poniżej wartości referencyjnej.

PRZEDSIĘWZIĘCIE ZAPLANOWANE W OBSZARZE III – OSIEDLE MŁODYCH

Granice obszaru

Nr działek: 10-2549/1, 10-2549/3, 10-2549/4, 10-2550/1, 10-2550/2, 10-2551/1-26, 10-2551/28, 10-2551/30, 10-2551/31, 10-2551/32, 10-2569, 10-2570, 10-2571, 10-2572, 10-2573, 10-2574/1, 10-2575/2, 10-2575/3, 10-2576/3, 10-2576/4, 10-2578/8-12, 10-2577/2, 10-2577/5-8,
10-2577/11-21, 10-2578/5, 10-2578/6, 10-2578/8, 10-2578/10, 10-2578/11, 10-2578/12, 10-2578/14, 10-2578/15, 10-2578/17, 10-2578/18,
10-2578/21, 10-2578/22, 10-2578/23, 10-2578/25, 10-2578/26, 10-2578/27, 10-2578/28, 10-2578/30, 10-2578/31, 10-2578/32, 10-2578/33,
10-2578/34, 10-2578/36, 10-2578/37, 10-2578/38, 10-2578/39, 10-2578/40, 10-2578/41, 10-2578/42, 10-2578/44, 10-2578/45, 10-2578/46,
10-2578/47, 10-2578/48, 10-2578/49, 10-2578/50, 10-2578/51, 10-2578/52, 10-2578/53, 10-2578/54, 10-2578/55, 10-2579/1, 10-2579/2.

III 1 – Przedsięwzięcie „REWITALIZACJA OBSZARU OSIEDLE MŁODYCH”

PROJEKTY
ZADANIA	Podniesienie, jakości architektonicznej estetyki i funkcjonalności wielorodzinnych budynków mieszkalnych	Stworzenie warunków rozwoju gospodarczego w obrębie Osiedla Młodych	Stworzenie oferty kulturalnej i oświatowej na rzecz zapobiegania negatywnym zjawiskom społecznym
Charakter zadań	Sektor (zaangażowane podmioty)
M-T	1. Przeprowadzenie remontów budynków w celu podniesienia ich jakości architektonicznej i poprawy estetyki osiedla	Stworzenie wzornika dla lokali użytkowych w celu podniesienia jakości architektonicznej i poprawy estetyki osiedla	Publiczny i prywatny
1.Zagospodarowanie przestrzeni publicznej poprzez wkomponowanie w obszar elementów małej architektury 2. Zmiana organizacji ruchu poprzez wprowadzenie ruchu jednokierunkowego na wybranych ulicach osiedla 3. Budowa garaży i utworzenie parkingu w celu uporządkowania ruchu kołowego	Publiczny i prywatny
M-T
M-T/S	Uporządkowanie ogródków przyblokowych w celu zagospodarowania przestrzeni publicznej	Prywatny
M-T/S	1. Stworzenie warunków do funkcjonowania klubów osiedlowych i miejsc spędzania wolnego czasu w celu zwiększenia aktywności społecznej na osiedlu 2.Zagospodarowanie przestrzeni publicznej poprzez stworzenie stref rekreacji dla dzieci i młodzieży	Prywatny i publiczny
S	1.Zwiększenie poczucia bezpieczeństwa na Osiedlu Młodych poprzez wprowadzenie dodatkowych patroli 2. Zwiększenie poczucia bezpieczeństwa na osiedlu poprzez humanizację blokowisk	Publiczny i prywatny
M-T/G	1.Uporządkowanie i zorganizowanie handlu miejscowego w celu poprawy zwiększenia atrakcyjności Osiedla 2.Zagospodarowanie kotłowni wyłączonej z eksploatacji	Publiczny i prywatny

ZADANIA WSPÓLNE DLA WSZYSTKICH OBSZARÓW REWITALIZOWANYCH

ZADANIE
Charakter zadań	Sektor (zaangażowane podmioty)
M-T	Podniesienie standardu technicznego i estetycznego elementów małej architektury (ustalenie miejskiego wzorca jakości)	Publiczny
Budowa systemu monitoringu wizyjnego	Publiczny i prywatny
Wypracowanie modeli współdziałania Urzędu Miasta w Mławie z Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego i z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków dla podniesienia jakości architektonicznej i estetyki budynków	Publiczny
G	Wykorzystanie instrumentów lokalnej polityki gospodarczej w celu pobudzania inicjatyw gospodarczych	Publiczny
S	Powołanie Miejskiego Konserwatora Zabytków	Publiczny
Prowadzenie działań popularyzujących wśród mieszkańców potrzeby i możliwości ożywienia społecznego obszarów rewitalizowanych	Publiczny i prywatny

5.3.PLANOWANE PROJEKTY WSPÓŁFINANSOWANE ZE ŚRODKÓW UNII EUROPEJSKIEJ W RAMACH REGIONALNEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO

Lp.	Tytuł i miejsce realizacji	Planowana Kwota	Czas realizacji	Źródła finansowania	Lokalizacja, obszar rewitalizacji
I. Rewitalizacja centrum Mławy:
Etap I – Ożywienie przestrzeni publicznej w Centrum Miasta - w okolicy „Handlowca” pomiędzy ulicami Chrobrego i Żeromskiego, - między ul. 3 Maja i Spichrzową, - w rejonie dawnej ul. Misjonarskiej, - w rejonie ulic Sądowej i Żwirki	3 000 000	2011-2012	Budżet Miasta, Fundusze Unijne, Krajowy Fundusz Mieszkaniowy, Środki: - TBS, - wspólnot mieszkaniowych, - osób prywatnych,	IA Centrum
Etap II – Ratusz Miejski wraz otoczeniem	5 000 000	2011-2013	IA Centrum
Etap III – Stary Rynek, pierzeja wschodnia	1 000 000	2012-2013	IA Centrum
Etap IV – Stary Rynek, pierzeja południowa	1 000 000	2013-2015	IA Centrum
Etap V – Stary Rynek, pierzeja zachodnia	1 000 000	2013-2015	IA Centrum
Etap VI – Stary Rynek, pierzeja północna	1 000 000	2013-2015	IA Centrum
Etap VII – Plac 1 Maja	1 000 000	2011-2012	IA Centrum
Etap VIII – ul. Wąska	1 000 000	2011-2012	IA Centrum
Odtworzenie ulicy Przechodniej	500 000	2011	Budżet Miasta, Fundusze zewnętrzne	IA Centrum
Budowa kompleksu usług hotelowo-gastronomicznych, kulturalno-oświatowych i rekreacyjnych na terenie dawnego młyna przy ul. Narutowicza	5 000 000	2011-2015	Środki prywatne, Fundusze Unijne	IA Centrum
Rewitalizacja zabytkowej kamienicy secesyjnej na rogu ulic 1 Maja i 18 Stycznia	3 000 000	2011-2015	Środki prywatne, Fundusze Unijne	IA Centrum
Rewitalizacja Hali Targowej i targowiska	3 000 000	2011-2015	Środki prywatne, Fundusze Unijne	IA Centrum
Rewitalizacja budynku „Starej Poczty”	3 000 000	2011-2015	Środki prywatne, Fundusze Unijne	IA Centrum
Rewitalizacja pawilonów handlowych przy „Handlowcu”	2 000 000	2011-2013	Środki prywatne,	IA Centrum
Rewitalizacja budynku przy Pl. 1-go Maja 7	3 000 000	2011-2013	Środki prywatne, Fundusze Unijne	IA Centrum
Rewitalizacja kamienicy przy ul. Płockiej 19	600 000	2010-2013	Środki prywatne, Fundusze Unijne	IA Centrum
Rewitalizacja budynku mieszkalnego przy ul. Warszawskiej 9	775 000	2010-2013	Środki prywatne, Fundusze Unijne	IA Centrum
Rewitalizacja budynku przy Pl. 1 Maja 5	300 000	2010-2013	Śródki prywatne, Fundusze Unijne	IA Centrum
Rewitalizacja zabytkowej kamienicy secesyjnej przy ul. Stary Rynek 6 („Kamienicy pod Cycami”)	4 000 000	2011-2012	Budżet Miasta, środki prywatne, Fundusze Unijne	IA Centrum
Monitoring wizyjny miasta	1 000 000	2010-2013	Budżet Miasta, Fundusze Unijne	IA Centrum, IB Słowackiego
II Rewitalizacja Wólki
Rewitalizacja obszaru pomiędzy ulicami Piłsudskiego i Rynkową	1 000 000	2012-2013	Budżet Miasta, Fundusze Unijne	II A Wólka-Rynkowa
Rewitalizacja przestrzeni publicznej – ul. Dworcowa	1 000 000	2013-2014	Budżet Miasta, Fundusze Unijne	IIC Wólka-Dworcowa
Rewitalizacja przestrzeni publicznej przy ul. Napoleońskiej	800 000	2013-2014	Budżet Miasta, Fundusze Unijne, Środki: wspólnot mieszkaniowych, osób prywatnych,	IIB Wólka-Napoleońska
Rewitalizacja przestrzeni publicznej przy ul. Słowackiego	1 000 000	2011-2012	Budżet Miasta, Fundusze Unijne, Środki: Wspólnot i Spółdzielni Mieszkaniowych, osób prywatnych, Rządowe Fundusze Celowe i Programy (BGK)	IB Słowackiego
Rewitalizacja budynków komunalnych przy ul. Słowackiego	4 000 000	2012-2013	Miasto Mława, Fundusze Unijne, Rządowe Fundusze Celowe i Programy (BGK)	IB Słowackiego
Rewitalizacja budynku dawnej przychodni przy ul. Piłsudskiego	3 000 000	2011-2012	Fundusze Unijne, Środki prywatne	IIA Wólka-Rynkowa
Rewitalizacja i remont budynku wspólnot mieszkaniowych na osiedlu PRIM	3 000 000	2013-2015	Budżet Miasta, Fundusze Unijne, Środki: osób prywatnych, WFOSiGW, Rządowe Fundusze Celowe i Programy (BGK)	IIB Wólka-Napoleońska
Rewitalizacja przestrzeni przy ul Dworcowej i zespołu obiektów dawnego Urzędu celnego	1 000 000	2013-2015	Budżet Miasta, Fundusze Unijne, Wspólnota Mieszkaniowa, środki prywatne	IIC Wólka-Dworcowa
Utworzenie skansenu kulturowego (odtworzenie 4 budynków z wyposażeniem – niemieckiego, rosyjskiego, żydowskiego i polskiego z XIX/XX w.) – Stara Wólka	3 000 000	2011-2012	Budżet Miasta, Fundusze Unijne	IIC Wólka-Dworcowa
III Rewitalizacja Osiedla Młodych
Zagospodarowanie nieruchomości po starej kotłowni	4 000 000	2010-2013	Środki prywatne, Fundusze Unijne	III Osiedle Młodych
Rewitalizacja przestrzeni publicznej na Osiedlu Młodych	1 000 000	2012-2013	Budżet Miasta, Fundusze Unijne, Środki: Spółdzielni Mieszkaniowej, osób prywatnych, Rządowe Fundusze Celowe i Programy (BGK)	III Osiedle Młodych

ŹRÓDŁA FINANSOWANIA PROJEKTÓW

Realizacja działań w ramach LPR dla Miasta Mławy może być finansowana
z następujących źródeł:

Fundusze Strukturalne Unii Europejskiej

Budżet Państwa

Budżet Województwa Mazowieckiego

Budżet Miasta Mławy

Budżety wspólnot mieszkaniowych

Budżety właścicieli nieruchomości – prywatne i instytucjonalne

Środki Narodowego i Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Fundusze celowe i programy rządowe zarządzane przez Bank Gospodarstwa Krajowego

Kredyty i pożyczki preferencyjne

Środki prywatne

Priorytet w realizacji będą miały projekty finansowane ze źródeł zewnętrznych m.in.
z funduszy Unii Europejskiej.

MONITOROWANIE REALIZACJI LPR

Monitoring jest procesem systematycznego zbierania, raportowania i interpretowania danych. Dostarcza informacji o postępie realizacji i efektywności wdrażania poszczególnych projektów inwestycyjnych, a także sposobie i prawidłowości wykorzystania udzielonej pomocy finansowej. W monitorowaniu powinny brać udział wszystkie podmioty zaangażowane we wdrażanie LPR.

Monitoring rzeczowy dostarcza informacji o postępie we wdrażaniu LPR oraz służy zagwarantowaniu realizacji celów strategicznych i cząstkowych określonych w Programie. Natomiast monitoring finansowy pozwoli na zebranie informacji o finansowych aspektach realizacji.

Monitoring rzeczowo-finansowy realizacji LPR prowadzony będzie poprzez okresowe raporty, sporządzane przez służby wyznaczone do tego celu przez Burmistrza Miasta.

W przypadku projektów, które uzyskają dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej monitorowanie i sprawozdawczość odbywać się będzie zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie wymogami unijnymi.

Załączniki do Lokalnego Programu Rewitalizacji Miasta Mława do 2015 roku.

Zarządzenie nr 29/2009 Burmistrza Miasta Mławy z dnia 11.03.2009 roku.

Gminna Ewidencja Zabytków Miasta Mławy.

Obszary przeznaczone do rewitalizacji: IA, IB, IIA, IIB, IIC, IID, III.

Ortofotomapy obszarów przeznaczonych do rewitalizacji.

Materiał fotograficzny.

Rewitalizacja Zabytkowego Parku Miejskiego w Mławie – dobra praktyka

Stanowisko Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie.

Opinia sanitarna ZNS.711-1682-1/10.DB Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Warszawie.

SPIS TREŚCI

WPROWADZENIE	3

1.	Priorytety i zasady realizacyjne programu	4

1.1.	zasada partnerstwa w planowaniu,	4

1.2.	zasada równości dostępu	4

1.3.	zasada współfinansowania	4

1.4.	zasada równoważenia rozwoju obszaru rewitalizowanego	4

1.5.	zasada otwartości	5

1.6.	zasada skuteczności	5

2.	INFORMACJE O MIEŚCIE	5

2.1.	Ogólna charakterystyka miasta	7

2.1.1.	Sfera zagospodarowania przestrzennego	8

2.1.1.1.	Aspekt materialno-techniczny	8

2.1.1.2.	Przyrodnicze elementy środowiska	20

2.1.1.3.	Identyfikacja problemów	21

2.1.2.	Sfera gospodarcza	22

2.1.2.1.	Rynek pracy	22

2.1.2.2.	Lokalny rynek gospodarczy	26

2.1.2.3.	Identyfikacja problemów	29

2.1.3.	Sfera społeczna	30

2.1.3.1.	Demografia	30

2.1.3.2.	Oświata, edukacja i kształcenie ustawiczne	33

2.1.3.3.	Kultura, sport i rekreacja	35

2.1.3.4.	Aktywność społeczna	36

2.1.3.5.	Bezpieczeństwo	38

2.1.3.6.	Opieka zdrowotna	38

2.1.3.7.	Opieka społeczna	39

2.1.3.8.	Identyfikacja problemów	40

3.	REWITALIZACJA W DOKUMENTACH STRATEGICZNYCH DOTYCZĄCYCH ROZWOJU MIASTA I REGIONU	41

4. METODOLOGIA IDENTYFIKACJI OBSZARÓW PRZEZNACZONYCH DO REWITALIZACJI	46

4.1. Struktura programu	46

4.2. Analiza wskaźnikowa obszarów przewidzianych do rewitalizacji	48

4.2.1. Ubóstwo i wykluczenie	48

4.2.2. Długotrwałe bezrobocie	49

4.2.3. Działalność gospodarcza	50

4.2.4. Przestępczość	51

4.2.5. Zasobność mieszkańców	52

4.2.6. Gęstość zaludnienia	53

4.2.7. Poziom wartości zasobu mieszkaniowego	54

4.2.8. Poziom cywilizacyjny	54

4.3. Konsultacje społeczne	55

4.3.1. Ankieta	55

4.3.2.	Sondaże	58

5. CHARAKTERYSTYKA OBSZARÓW PRZEZNACZONYCH DO REWITALIZACJI ORAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ W RAMACH LPR	60

5.1.	Przedsięwzięcia w obszarach przeznaczonych do rewitalizacji	61

5.1.1.	OBSZAR CENTRUM	61

5.1.1.1. PRZEDSIĘWZIĘCIA ZAPLANOWANE W OBSZARZE IA – CENTRUM	65

5.1.1.2. PRZEDSIĘWZIĘCIE ZAPLANOWANE W OBSZARZE IB - SŁOWACKIEGO	69

5.1.2.	OBSZAR WÓLKA	71

5.1.2.1.	PRZEDSIĘWZIĘCIE ZAPLANOWANE W OBSZARZE IIA – WÓLKA-RYNKOWA	75

5.1.2.2.	PRZEDIĘWZIĘCIE ZAPLANOWANE W OBSZARZE II B – WÓLKA- NAPOLEOŃSKA (obszar Osiedla PRIM)	76

5.1.2.3.	PRZEDSIĘWZIĘCIE ZAPLANOWANE W OBSZARZE IIC WÓLKA-DWORCOWA	77

5.1.2.4.	PRZEDSIĘWZIĘCIE ZAPLANOWANE W OBSZARZE II D WÓLKA–KOLEJKA WĄSKOTOROWA	78

5.1.3.	OSIEDLE MŁODYCH	79

5.1.3.1.	PRZEDSIĘWZIECIE ZAPLANOWANE W OBSZARZE III - OSIEDLE MŁODYCH	82

5.2.	ZADANIA WSPÓLNE DLA WSZYSTKICH OBSZARÓW REWITALIZOWANYCH	83

5.3.	PLANOWANE PROJEKTY WSPÓŁFINANSOWANE ZE ŚRODKÓW UNII EUROPEJSKIEJ W RAMACH REGIONALNEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO …. 84

ŹRÓDŁA FINANSOWANIA PROJEKTÓW	87

MONITOROWANIE REALIZACJI LPR	87

SPIS TABEL

Tab. 1. Struktura własnościowa gruntów w Mławie	10

Tab. 2. Wybrane dane obrazujące sytuację w mieszkaniowym zasobie komunalnym	18

Tab.3. Pracujący* według faktycznego miejsca pracy i rodzaju działalności w latach 2004, 2006 i 2008	23

Tab. 4. Pracujący* według sektorów własności w latach 2004, 2006 i 2008	23

Tab. 5. Bezrobotni zarejestrowani według płci w latach 2004, 2006 i 2008	23

Tab. 6. Struktura bezrobocia w Mławie w latach 2007–2008	25

Tab. 7. Zestawienie podmiotów gospodarczych prowadzących działalność w Mławie zarejestrowanych w 2008 r. według sekcji PKD	28

Tab. 8. Wybrane cechy demograficzne w Mławie w latach 2002, 2004, 2006 i 2008	30Tab. 9. Ludność według ekonomicznych grup wieku w Mławie w latach 2002, 2004, 2006 i 2008	32

Tab. 10. Ruch naturalny ludności w Mławie w latach 2002, 2004, 2006 i 2008	32

Tab. 11. Struktura wykształcenia ludności Mławy (dane z 2002 r. na podstawie Narodowego Spisu Powszechnego)	35

Tab. 12. Dodatki mieszkaniowe wypłacone w latach 2006-2008	40

Tab. 13. Wydatki na pomoc społeczną i świadczenia rodzinne	40

Tab. 14. Obszary przewidziane do rewitalizacji	47

SPIS RYCIN

Ryc. 1. Stopa bezrobocia w Mławie w latach 2006-2009	26

Ryc. 2. Procentowy podział organizacji działających na terenie miasta Mławy ze względu na profil działania	37

Ryc. 3. Wskaźnik poziomu ubóstwa i wykluczenia w 2008 r. w poszczególnych obszarachprzeznaczonych do rewitalizacji	49

Ryc. 4. Wskaźnik stopy długotrwałego bezrobocia w 2008 r. w poszczególnych obszarachrzeznaczonych do rewitalizacji	50

Ryc. 5. Wskaźnik prowadzenia działalności gospodarczej w 2008 r. w poszczególnych obszarach przeznaczonych do rewitalizacji	51

Ryc. 6. Wskaźnik poziomu przestępczości w 2008 r. w poszczególnych obszarach przeznaczonych do rewitalizacji	52

Ryc. 7. Wskaźnik poziomu zasobności mieszkańców w 2008 r. w poszczególnych obszarach przeznaczonych do rewitalizacji	53

Ryc. 8. Wskaźnik gęstości zaludnienia w 2008 r. w poszczególnych obszarach przeznaczonych do rewitalizacji	54

Ryc. 9. Wskaźnik poziomu cywilizacyjnego w 2008 r. w poszczególnych obszarach przeznaczonych do rewitalizacji	55

Ryc. 10. Odpowiedzi respondentów na pytanie ankiety: „Czy Pana/Pani zdaniem w Mławie jest za mało/brakuje…?”	57

Ryc. 11. Odpowiedzi respondentów na pytanie ankiety: „Jaki rozmiar mają wymienione zjawiska?”	58

Szczegółowy opis priorytetów Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego 2007–2013 (uszczegółowienie RPO WM). Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 1425/363/10 Zarządu Województwa Mazowieckiego z dnia 26 lipca 2010 r.

W rozdziale wykorzystano informacje zawarte w opracowaniu Z. Januszewskiego pt. “Program Rewitalizacji Miasta Mławy” 2008

Pełna lista obiektów zabytkowych znajduje się w Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta Mławy stanowiącej załącznik nr 2.

Szczegółowe informacje zawarte są w Polityce Mieszkaniowej Mławy na lata 2008-2015 (oprac.
D. Mliczyńska-Hajda) oraz w Raporcie pt. „Mieszkaniowy Bilans Otwarcia – Diagnoza problemów mieszkalnictwa w Mławie”, stanowiący materiał wejściowy do prac nad Polityką Mieszkaniową Mławy.

Szczegółowe informacje dotyczące uwarunkowań ochrony przyrody znajdują się w dokumencie Program Ochrony Środowiska dla Miasta Mławy z 16 października 2006r.

W załączniku nr 6 znajduje się dokumentacja fotograficzna „Rewitalizacja Zabytkowego Parku Miejskiego
w Mławie – Dobra praktyka”

Raport końcowy z realizacji projektu badawczego Przedsiębiorczość w perspektywie zmian gospodarczych – Diagnoza dla Miasta Mława, Mława 2010.

Strategia Rozwoju Mławy przyjęta Uchwałą Nr XVIII/177/2007 Rady Miejskiej w Mławie z dnia 28.12.2007r.

Raport końcowy z realizacji projektu badawczego “Przedsiębiorczość w perspektywie zmian gospodarczych – Doagnoza dla Miasta Mława”, Mława 2010

Grzędzińska E. Procesy demograficzne a rozwój gospodarczy. Wpływ starzenia się społeczeństwa
na gospodarkę Polski. Materiały z XI Konferencji Naukowej Młodych Ekonomistów „Rozwój i Polityka gospodarcza Polski w Unii Europejskiej”, 13-15 czerwca 2005 r. Sopot, 2005. Cyt. za: Przedsiębiorczość
w perspektywie zmian gospodarczych...

Dane zamieszczone na stronie internetowej BIP powiatu mławskiego.

Strategia Rozwoju Województwa Mazowieckiego przyjęta Uchwałą Nr 78/06 Sejmiku Województwa Mazowieckiego z dnia 29 maja 2006 r.

Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Mazowieckiego przyjęty Uchwałą Nr 65/2004 Sejmiku Województwa Mazowieckiego z dnia 7 czerwca 2004 r.

Aktualizacja Strategii Rozwoju Powiatu Mławskiego przyjęta Uchwałą Nr IX/54/2007 Rady Powiatu Mławskiego z dnia 13.08.2007 r.

Op.cit., s. 26.

Wieloletni Plan Inwestycyjny przyjęty Uchwałą nr XXIV/260/2008 Rady Miejskiej z dnia 13.08.2008 r.

Koncepcja architektoniczna terenu ulic Starego Rynku oraz obszarów przyległych do centrum w Mławie, oprac. mgr inż. Andrzej Ciemiński 2008 r.

L. Zygner, Mława – miasto pogranicza, Ciechanów 2002, s. 76.

Informacje pozyskane w TBS Sp. z o.o.- Zarządcy miejskiego zasobu mieszkaniowego.

Informacje zawarte w Studium zabytkoznawczym dla Miejscowego Planu zagospodarowania przestrzennego „Osiedle Młodych” w Mławie, oprac. R. Małowiecki, grudzień 2007.

Koncepcja promocji i rozwoju markowego produktu turystycznego w obiektach poprzemysłowych turystyki industrialnej w Polsce (projekt), Warszawa, październik 2003 r.

Strategia Rozwoju Turystyki Północnego Mazowsza do roku 2020 (projekt) z grudnia 2008 r.

Informacje uzyskane ze Spółdzielni Mieszkaniowej „Zawkrze” w Mławie w sierpniu 2010r.